Varikosel, testisi çevreleyen toplardamarların genişlemesi ve kıvrımlı hale gelmesi durumudur. Çocukluk çağında daha çok ergenlik döneminde fark edilir ve çoğu zaman sol tarafta görülür. Her varikosel ameliyat gerektirmez. Bazı çocuklarda yalnızca takip yeterli olurken, bazı durumlarda testis gelişimini korumak ve ileride oluşabilecek sperm problemlerini önlemek için tedavi planlanabilir.
Ailelerin en çok merak ettiği konu, varikoselin ne zaman önemli kabul edildiği ve hangi durumda ameliyat gerektiğidir. Burada temel amaç yalnızca varikoseli görmek değil, çocuğun testis gelişiminin etkilenip etkilenmediğini değerlendirmektir.
Çocuklarda varikosel nedir?
Varikosel, testisten kanı uzaklaştıran damarların genişlemesiyle oluşur. Bacaklardaki varis mantığına benzer şekilde düşünülebilir. Damar içindeki kanın birikmesi, testis çevresinde ısı artışına ve dolaşım değişikliğine yol açabilir. Bu durum bazı çocuklarda hiçbir belirti oluşturmazken, bazı çocuklarda ağrı, dolgunluk hissi ve testis boyutunda farklılıkla kendini gösterebilir.
Çocuklarda varikosel her zaman tedavi edilir mi?
Hayır. Çocuklarda ve ergenlerde varikosel saptandığında ilk yaklaşım her zaman ameliyat değildir. Belirti vermeyen, testis gelişimini etkilemeyen ve düzenli takipte sorun göstermeyen varikosellerde gözlem tercih edilebilir.
Özellikle ergenlik döneminde bazı çocuklarda testis boyut farkı zaman içinde düzelebilir ya da sabit kalabilir. Bu nedenle karar yalnızca “varikosel var” diye değil, muayene ve takip bulgularına göre verilir.
Hangi durumlarda tedavi gerekir?
Çocuklarda varikoselde tedavi gerekliliği en sık şu durumlarda düşünülür:
Testiste belirgin küçülme varsa
En önemli kriterlerden biri, etkilenen taraftaki testisin diğerine göre belirgin şekilde küçük olmasıdır. Bu durum, varikoselin testis gelişimini olumsuz etkilediğini düşündürebilir. Özellikle düzenli takipte boyut farkı devam ediyorsa ya da artıyorsa tedavi gündeme gelir.
Sürekli veya yaşam kalitesini bozan ağrı varsa
Bazı çocuklarda varikosel künt, baskı tarzında ya da gün sonunda artan bir ağrıya neden olabilir. Özellikle uzun süre ayakta kalma, spor veya hareket sonrası artan ve tekrarlayan ağrılarda tedavi seçeneği değerlendirilir.
Ergenlik döneminde semen veya hormon değerlendirmesinde sorun varsa
Daha büyük ergenlerde, uygun yaşta yapılan semen analizi veya bazı hormon değerlendirmelerinde bozulma saptanırsa tedavi kararı daha güçlü şekilde düşünülür. Bu durum her çocukta uygulanmaz; yaş, ergenlik düzeyi ve klinik gerekliliğe göre değerlendirilir.
İki testis arasında gelişim farkı artıyorsa
Takip edilen çocuklarda her kontrol yalnızca “damar var mı?” diye yapılmaz. Testis hacmi de izlenir. Eğer etkilenen testis gelişimde geri kalıyorsa, ileride doğurganlığı korumak adına tedavi önerilebilir.
Hangi durumlarda sadece takip yapılır?
Belirti vermeyen, ağrı yapmayan ve testis boyutları arasında anlamlı fark olmayan çocuklarda çoğu zaman düzenli takip yeterli olabilir. Bu takipte muayene, ultrason ve gerekiyorsa ergenlik sonrası ek değerlendirmeler yapılır.
Yani çocuklarda varikosel tedavisi çoğu zaman “hemen ameliyat” şeklinde değil, “doğru hastada doğru zamanda müdahale” şeklinde planlanır.
Sağ tarafta varikosel olursa ne olur?
Varikosel en sık sol tarafta görülür. Sadece sağ tarafta görülen varikoseller daha dikkatli değerlendirilir. Çünkü bu durum daha nadirdir ve bazı çocuklarda altta yatan farklı nedenlerin dışlanması gerekebilir.
Bu nedenle sağ taraflı varikosel saptandığında ayrıntılı uzman değerlendirmesi önemlidir.
Çocuklarda varikosel tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi gerektiğinde en sık uygulanan yöntem cerrahidir. Amaç, genişlemiş ve geri kaçış yapan damarları devre dışı bırakmak, testisin sağlıklı damar dolaşımını korumaktır. Günümüzde mikrocerrahi varikoselektomi, düşük komplikasyon oranı ve başarılı sonuçları nedeniyle sık tercih edilen yöntemlerden biridir.
Cerrahi planlama, çocuğun yaşı, muayene bulguları, ultrason sonuçları ve testis gelişimi dikkate alınarak yapılır.
Tedavi edilmezse ne olabilir?
Her varikosel tedavi edilmediğinde ciddi sorun yaratmaz. Ancak testis gelişimini etkileyen, küçülmeye yol açan veya semen kalitesini bozabilecek durumlarda tedavisiz kalmak ileride doğurganlık açısından risk oluşturabilir. Bu yüzden kararın rastgele değil, düzenli takip ve uzman değerlendirmesiyle verilmesi gerekir.
Ne zaman çocuk ürolojisine başvurulmalı?
Ergenlik dönemindeki bir çocukta testiste dolgunluk, ağrı, ele gelen damarlaşma, iki testis arasında belirgin boyut farkı ya da ultrasonla saptanan varikosel varsa çocuk ürolojisi değerlendirmesi uygun olur. Özellikle tek taraflı küçülme fark ediliyorsa gecikmeden değerlendirme önemlidir.
Ankara’da çocuklarda ve adölesan dönemde varikosel değerlendirmesi, tedavi gerekliliğinin belirlenmesi ve cerrahi planlama, çocuk ürolojisi ve üroloji alanında deneyimli Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuklarda varikosel kendiliğinden geçer mi?
Genellikle tamamen kaybolmaz. Ancak her zaman ameliyat gerektirmez. Bazı çocuklarda sadece takip yeterli olabilir.
Varikosel ağrı yapar mı?
Evet. Özellikle uzun süre ayakta kalınca veya gün sonunda artan künt bir ağrı ve dolgunluk hissi yapabilir.
Varikoselde en önemli ameliyat kriteri nedir?
En önemli kriterlerden biri, etkilenen testisin diğerine göre belirgin küçük olması ve bu farkın takipte devam etmesidir.
Her ergen varikosel hastasında sperm testi yapılır mı?
Hayır. Bu değerlendirme genellikle daha büyük ergenlerde, klinik gereklilik varsa yapılır.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43
Ankara Ticaret Merkezi B Blok
Çankaya / Ankara
Telefon: 0312 285 80 32
E-posta: info@yukselcemaygun.com
