Vezikoüreterel reflü (VUR), idrarın mesaneden böbreklere doğru geri kaçmasıyla seyreden, çocuklarda sık görülen bir idrar yolu hastalığıdır. Normalde idrar tek yönlü akarken, VUR’da bu mekanizma bozulur. Tedavi edilmediğinde tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, böbrek hasarı ve kalıcı izlere yol açabilir. Bu nedenle erken tanı, düzenli takip ve doğru tedavi yaklaşımı büyük önem taşır.
VUR’un tanı, izlem ve tedavisi; çocuk ürolojisi alanında deneyimli Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından, çocuğun yaşı ve reflü derecesine göre planlanmaktadır.
Vezikoüreterel Reflü Neden Olur?
VUR çoğunlukla doğuştan gelişir. Mesane ile üreterin birleştiği noktadaki kapak mekanizmasının yeterince çalışmaması sonucu idrar geri kaçar. Daha nadir olarak tekrarlayan enfeksiyonlar, mesane fonksiyon bozuklukları veya idrar yolu darlıklarına bağlı sekonder VUR gelişebilir.
Belirtileri Nelerdir?
VUR’un kendine özgü belirgin bir bulgusu olmayabilir. En sık bulgu tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarıdır. Bebeklerde ateş, huzursuzluk, kilo alamama; daha büyük çocuklarda ise sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma ve karın/kasık ağrısı görülebilir. Bazı vakalar, enfeksiyon olmadan yapılan tetkiklerde tesadüfen saptanır.
VUR Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda en önemli yöntem işeme sistoüretrografisi (VCUG)’dir. Bu tetkik ile reflünün varlığı ve derecesi belirlenir. Ayrıca böbreklerin durumu ultrasonografi ve gerekli durumlarda sintigrafi ile değerlendirilir. Reflü derecesi (1–5 arası) tedavi kararını doğrudan etkiler.
Vezikoüreterel Reflü Dereceleri
VUR, hafiften ağıra doğru beş derece halinde sınıflandırılır. Düşük dereceli reflüler zamanla kendiliğinden düzelebilirken, yüksek dereceli reflüler böbrek hasarı riski nedeniyle daha yakından izlenir ve çoğu zaman cerrahi tedavi gerektirir.
Tedavi Yöntemleri
- Tedavi; çocuğun yaşı, reflü derecesi ve enfeksiyon sıklığına göre belirlenir.
- Düşük dereceli VUR’da düzenli takip ve koruyucu antibiyotik tedavisi yeterli olabilir.
- Yüksek dereceli veya tedaviye rağmen enfeksiyon gelişen vakalarda cerrahi tedavi gündeme gelir. Cerrahi yöntemler, idrarın tek yönlü akışını sağlayacak şekilde üreter-mesane bileşkesini onarmayı amaçlar.
Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen VUR, tekrarlayan enfeksiyonlara ve zamanla böbrek dokusunda kalıcı hasara yol açabilir. İleri dönemlerde hipertansiyon ve böbrek fonksiyon kaybı riski artar. Bu nedenle düzenli takip hayati öneme sahiptir.
Sıkça Sorulan Sorular
VUR kendiliğinden düzelir mi?
Düşük dereceli VUR’lar özellikle küçük yaşlarda kendiliğinden düzelebilir.
Her VUR ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Tedavi kararı reflü derecesi ve klinik tabloya göre verilir.
Takip ne kadar sürer?
Çocuğun durumuna göre birkaç yıl sürebilir; düzenli kontroller önemlidir.