Varikosel, testisi çevreleyen toplardamarların genişlemesi ve kıvrımlı hale gelmesi durumudur. Halk arasında bazen “testiste varis” şeklinde de tarif edilir. En sık ergenlik döneminde fark edilir ve çoğu zaman sol tarafta görülür. Aileler çoğu zaman banyo sırasında, muayenede ya da çocuk testiste dolgunluk ve ağrı hissettiğinde bu durumdan haberdar olur.
Kısa cevapla söylemek gerekirse: Evet, varikosel çocuklarda da görülebilir. Ancak küçük yaşlardan çok, daha çok ergenlik döneminde ve ergenliğe yakın yaşlarda karşımıza çıkar. Bu nedenle çocukluk çağında saptanan her varikosel aynı şekilde değerlendirilmez; çocuğun yaşı, testis gelişimi ve şikâyetleri birlikte ele alınır.
Varikosel nedir?
Varikosel, testisten kanı uzaklaştıran damarların genişlemesiyle oluşur. Bu damarlar normalde kanı yukarı doğru taşır. Ancak bazı çocuklarda bu sistem tam verimli çalışmaz ve damar içinde kan göllenmesi olur. Bu da damarların belirginleşmesine, bazen torbada dolgunluk hissine ve bazı vakalarda testis gelişiminin etkilenmesine yol açabilir.
Bu durum bacaklardaki varis oluşumuna benzetilebilir. Ancak burada söz konusu olan bölge testis çevresidir ve özellikle ergenlik çağında dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Çocuklarda varikosel görülür mü?
Evet, görülür. Varikosel küçük çocuklarda daha nadirdir; genellikle ergenlik döneminin başlamasıyla daha sık fark edilir. Bu yüzden çocuklarda görülse de asıl yoğunlaştığı dönem adölesan çağdır. Çoğu vakada sol tarafta yer alır. Sağ tarafta ya da iki taraflı görülmesi de mümkündür; ancak bu durumlar daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
Aileler bazen bunu “damarlaşma”, “torbada dolgunluk” ya da “tek tarafın daha farklı görünmesi” şeklinde fark eder. Bazı çocuklarda ise hiçbir belirti vermeden rutin muayene sırasında saptanır.
Varikosel neden olur?
Varikoselin en sık nedeni, testis damarlarındaki kapakçıkların yeterince iyi çalışmaması ve kanın geriye doğru birikmesidir. Bu durum damarların zamanla genişlemesine yol açar. Sol tarafta daha sık görülmesinin nedeni, sol testis toplardamarının anatomik yapısı ve karın içindeki damarlara bağlanma şeklidir.
Çocuklarda ve ergenlerde bu durum genellikle doğrudan yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir; ancak testis gelişimini ve ileride üreme sağlığını etkileyebileceği için önemlidir.
Çocuklarda varikosel belirtileri nelerdir?
Birçok çocukta varikosel belirti vermez. En sık görülen durum, muayenede tesadüfen fark edilmesidir. Belirti verdiğinde ise genellikle şu yakınmalar ön plandadır:
Torbada dolgunluk hissi, özellikle gün sonunda artan künt ağrı, ayakta uzun süre kalınca rahatsızlık, spor sonrası hassasiyet ve bazı çocuklarda testislerden birinin diğerine göre daha küçük görünmesi dikkat çekebilir.
Bazı çocuklar ağrıyı net tarif edemez. “Orada bir ağırlık var”, “rahatsız ediyor” ya da “bazen acıyor” şeklinde ifade edebilirler.
Çocuklarda varikosel neden önemlidir?
Varikoselin çocuk ve ergenlerde önemli olmasının nedeni, testis gelişimini etkileyebilme ihtimalidir. Ergenlik dönemi, testislerin hızla büyüdüğü ve olgunlaştığı bir dönemdir. Eğer varikosel nedeniyle testis çevresindeki dolaşım ve ısı dengesi bozulursa, etkilenen tarafta gelişim geriliği veya boyut farkı ortaya çıkabilir.
Bu nedenle çocuklarda varikosel değerlendirmesi yalnızca “damar var mı yok mu” diye yapılmaz. Asıl önemli olan, iki testis arasında gelişim farkı olup olmadığı ve takipte bu farkın artıp artmadığıdır.
Her çocukta tedavi gerekir mi?
Hayır. Çocuklarda görülen her varikosel ameliyat gerektirmez. Belirti vermeyen, testis boyutunu etkilemeyen ve düzenli takipte sorun göstermeyen birçok vakada yalnızca izlem yeterli olabilir.
Ancak ağrı varsa, testislerden biri belirgin küçükse ya da takiplerde gelişim farkı artıyorsa tedavi gündeme gelebilir. Daha büyük ergenlerde, uygun koşullarda yapılan semen değerlendirmesi veya ek testler de karar sürecine katkı sağlayabilir.
Ne zaman çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerekir?
Torbada belirgin damarlaşma, tek taraflı dolgunluk, ağrı, testis boyutlarında fark ya da ultrasonla saptanan varikosel varsa çocuk ürolojisi değerlendirmesi uygun olur. Özellikle çocuk ya da ergen testiste küçülme hissediyorsa, ağrı tarif ediyorsa veya aile görünüm farkı fark etmişse muayene geciktirilmemelidir.
Ankara’da çocuklarda ve adölesan dönemde varikosel değerlendirmesi, takip planlaması ve tedavi gerekliliğinin belirlenmesi, çocuk ürolojisi ve üroloji alanında deneyimli Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Varikosel çocuklarda sık görülür mü?
Küçük çocuklarda daha nadirdir. En sık ergenlik döneminde ve ergenlik sonrasında fark edilir.
Varikosel ağrı yapar mı?
Evet, yapabilir. Özellikle ayakta kalınca, spor sonrası ya da gün sonunda artan künt bir ağrı ve dolgunluk hissi görülebilir.
Varikosel kendiliğinden geçer mi?
Genellikle tamamen kaybolmaz. Ancak her varikosel ameliyat gerektirmez; bazı çocuklarda düzenli takip yeterli olabilir.
Çocuklarda varikosel kısırlık yapar mı?
Her çocukta böyle bir sonuç olmaz. Ancak bazı vakalarda testis gelişimi ve ileride sperm üretimi etkilenebileceği için dikkatli takip önemlidir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43
Ankara Ticaret Merkezi B Blok
Çankaya / Ankara
Telefon: 0312 285 80 32
E-posta: info@yukselcemaygun.com
