Erkek çocukta kasıkta şişlik görülüyorsa, ailelerin ilk yaptığı şey internetten “fıtık mı?” diye bakmak oluyor. Bu refleks yanlış değil. Çünkü çocukluk çağında kasık şişliğinin en sık nedenlerinden biri gerçekten kasık fıtığıdır. Ama tek neden o değildir. Su fıtığı dediğimiz hidrosel, inmemiş testis ve daha nadir bazı durumlar da benzer görüntü verebilir. Bu yüzden kasıkta her şişlik aynı başlık altında değerlendirilmemelidir.
Biz bu konuda şu çizgide dururuz: Kasık şişliğini sadece “şişlik var mı yok mu?” diye değerlendirmek yetmez. Şişlik ne zaman ortaya çıkıyor, ağrılı mı, torbaya kadar iniyor mu, gün içinde değişiyor mu, bunlar asıl belirleyici sorulardır.
En sık neden kasık fıtığıdır
Kasık fıtığı çocuklarda en sık gördüğümüz nedenlerden biridir. Yetişkinlerde de sık görülür ama mekanizma aynı değildir. Çocuklarda çoğu zaman doğuştan zemin vardır. Testis anne karnında torbaya inerken karın ile torba arasında ince bir kanal oluşur. Bu kanal doğumdan sonra kapanmazsa, karın içinden bir doku bu açıklıktan kasık bölgesine doğru çıkabilir ve şişlik oluşturabilir. Great Ormond Street Hospital ve MSD Manual kaynakları da çocukluk çağındaki kasık fıtığı ve hidroselin bu kapanmamış yolakla ilişkili olduğunu açık biçimde anlatır.
Aile bunu çoğu zaman ağlama, ıkınma, öksürme ya da günün ilerleyen saatlerinde belirginleşen bir şişlik olarak fark eder. Çocuk sakinleşince küçülebilir. İşte bu gelip gitme özelliği önemlidir.
Su fıtığı da benzer mekanizmayla oluşabilir
Hidrosel, yani su fıtığı, testisin etrafında sıvı birikmesidir. Burada bağırsak ya da başka doku değil, sıvı ön plandadır. Kasık fıtığı ile aynı gelişim yolunun farklı bir sonucu gibi düşünülebilir. Kanal tamamen kapanmamışsa ya da içeride sıvı kalmışsa torbada ve bazen kasık bölgesine yakın alanda şişlik oluşabilir. GOSH ve MSD Manual, hidrosel ile kasık fıtığının embriyolojik köken açısından yakın ilişkili olduğunu ve çocuklarda birlikte ya da benzer şekilde görülebildiğini belirtir.
Burada ailelerin en çok yanıldığı nokta şu olur: Ağrısız şişlik varsa önemsememek. Oysa ağrısız olması, değerlendirme gerekmeyeceği anlamına gelmez.
İnmemiş testis de kasıkta kitle gibi algılanabilir
İnmemiş testiste testis torbaya tam inmemiştir ve kasık hattında kalmış olabilir. Bu durumda aile bazen torbanın boş olduğunu fark eder, bazen de kasıkta ele gelen bir yapı hisseder. Bu tablo kasık fıtığı ile birebir aynı değildir ama aynı bölgede bulgu verdiği için birlikte düşünülmesi gerekir. GOSH, inmemiş testisin çoğu zaman tek taraflı olduğunu ve testisin torbaya ulaşmadığı durumlarda kasık hattında bulunabildiğini belirtir. MSD Manual da inmemiş testis ile kasık fıtığının aynı kapanmamış kanal mekanizmasıyla birlikte görülebileceğini vurgular.
Burada önemli soru şudur: Kasıkta gördüğümüz şey gerçekten fıtık mı, yoksa torbaya inmemiş bir testis mi?
Bu ayrım muayenede yapılır.
Bu hastalıklar neden birlikte görülebilir?
Çünkü gelişim mekanizmaları birbirine yakındır. Testisin torbaya inişi sırasında oluşan geçiş yolunun kapanmaması, bir çocukta kasık fıtığına, başka bir çocukta hidrosele, bazen de inmemiş testisle birlikte karma bir tabloya yol açabilir. Özellikle inmemiş testis olan çocuklarda kasık fıtığının daha sık görülmesi bu yüzden şaşırtıcı değildir. MSD Manual, kapanmamış tünelin inmemiş testisli çocuklarda hem fıtık hem de hidrosel zeminini oluşturabildiğini belirtir.
Bu yüzden kasık şişliği gördüğümüzde yalnızca tek bir tanıya odaklanmayız. Çevresindeki yapıya da bakarız.
Hangi durumlarda acil değerlendirme gerekir?
Kasık şişliği sertleşmişse, içeri gitmiyorsa, çocuk huzursuzsa, kusuyorsa ya da bölgede belirgin ağrı varsa bu tabloyu acil kabul ederiz. Çünkü kasık fıtığında içeride kalan doku sıkışabilir. Bu durumda beklemek doğru olmaz. GOSH, çocuklarda kasık fıtığının sıkışmasının acil değerlendirme gerektirdiğini açık şekilde belirtir.
Ailelerin burada sakin kalması gerekir. Ama sakin kalmak, yavaş davranmak anlamına gelmez.
Tedavide nasıl bir yol izlenir?
Kasık fıtığında temel tedavi cerrahidir. Hidroselde de özellikle devam eden ve kapanmayan olgularda cerrahi düşünülebilir. İnmemiş testiste ise amaç testisi doğru yere yerleştirmektir. Tedavi mantıkları farklı olsa da, hepsinde kasık bölgesinin anatomisini hedef alan bir cerrahi yaklaşım söz konusudur. Birçok çocukta kasık bölgesinden yapılan küçük bir kesiyle onarım mümkündür. GOSH ve NHS kaynakları, çocukluk çağı kasık fıtığı ve inmemiş testis tedavisinde küçük kasık kesisiyle cerrahi onarımın yaygın olduğunu belirtir.
Bizim için önemli olan ameliyatın adı değil, zamanlamasıdır. Özellikle fıtıkta fazla beklemek çoğu durumda gereksiz risk taşır.
Aileler evde neye dikkat etmeli?
Şişliğin ne zaman ortaya çıktığını gözlemleyin. Ağlayınca mı belirginleşiyor? Banyoda azalıyor mu? Torbaya kadar iniyor mu? Bir taraf diğerinden bariz farklı mı? Bunlar muayenede çok işe yarayan bilgilerdir.
Ama tanıyı evde koymaya çalışmak iyi bir fikir değildir. Çünkü kasık fıtığı, hidrosel ve inmemiş testis bazen birbirine benzer görünür. Asıl ayırıcı tanı deneyimli muayene ile yapılır.
Ankara’da erkek çocuklarda kasık şişliği, kasık fıtığı, hidrosel ve inmemiş testis değerlendirmesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Erkek çocukta kasık şişliğinin en sık nedeni nedir?
En sık neden kasık fıtığıdır. Ama hidrosel ve inmemiş testis de benzer bölgede bulgu verebilir.
Su fıtığı ile kasık fıtığı aynı şey midir?
Hayır. Hidroselde sıvı birikimi vardır. Kasık fıtığında ise karın içinden doku aşağı doğru çıkar.
İnmemiş testis kasıkta şişlik yapar mı?
Bazen evet. Özellikle testis kasık hattında kalmışsa aile bunu kasıkta ele gelen bir yapı olarak fark edebilir.
Kasık şişliği ne zaman acildir?
Şişlik sertse, içeri gitmiyorsa, ağrı yapıyorsa ya da kusma eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
Tedavi her zaman ameliyat mıdır?
Kasık fıtığında evet, temel tedavi cerrahidir. Hidroselde ve inmemiş testiste ise karar şişliğin tipi, yaşı ve muayene bulgularına göre verilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
