İnmemiş testis, erkek bebekte testislerden birinin ya da ikisinin torbada olmaması durumudur. Tıbbi adı kriptorşidizmdir. Testis anne karnında karın içinde gelişir, doğuma yakın dönemde aşağı inerek torbaya yerleşir. Bu iniş tamamlanmazsa inmemiş testis tablosu ortaya çıkar.
Aileler bunu çoğu zaman bez değiştirirken fark eder. Torba boş gibi görünür. Bazen tek taraflıdır. Bazen iki taraflı olur. Ama dışarıdan fark edilmesi kolay olsa da, yorumlanması her zaman kolay değildir. Çünkü bazı çocuklarda testis gerçekten inmemiştir, bazı çocuklarda ise utangaç testis dediğimiz daha farklı bir durum vardır.
İnmemiş testis neden önemlidir?
Çünkü konu sadece görünüm değildir. Testisin torbada bulunması gerekir. Karın içinde ya da kasıkta kaldığında ısıya daha fazla maruz kalır. Bu da testisin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Biz burada net konuşuruz: İnmemiş testis sadece “zamanla iner belki” diye uzun süre izlenecek bir durum değildir. Özellikle belli bir yaştan sonra hâlâ torbada değilse çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerekir. Erken tedavi, ileride doğurganlık ve testis sağlığı açısından daha doğru bir yaklaşımdır.
İnmemiş testis neden olur?
Tek bir nedeni yoktur. Gebelik sürecindeki hormonal denge, testisin iniş yolundaki gelişim farklılıkları, erken doğum ve bazı genetik etkiler bu tabloya zemin hazırlayabilir.
Prematüre doğan bebeklerde daha sık görülmesi tesadüf değildir. Çünkü testisin inişi gebeliğin son dönemlerinde tamamlanır. Doğum erken olursa bu süreç de yarım kalabilir.
İnmemiş testis ile utangaç testis aynı şey midir?
Hayır. Bu ayrımı doğru yapmak gerekir.
Utangaç testiste testis aslında torbaya inmiştir ama soğukta, korkuda ya da muayene sırasında yukarı çekilebilir. İnmemiş testiste ise testis torbaya yerleşmemiştir. Dışarıdan bakınca iki durum birbirine benzeyebilir. Ama yaklaşım aynı değildir.
Bu yüzden tanının anahtarı ultrasondan çok muayenedir. Deneyimli bir fizik muayene çoğu durumda ilk ve en önemli adımdır.
İnmemiş testis ne zaman kendiliğinden iner?
Doğumdan sonraki ilk aylarda bazı testisler kendiliğinden torbaya inebilir. Bu yüzden yeni doğan dönemde hemen ameliyat kararı verilmez. Ama altıncı aydan sonra hâlâ torbada olmayan testis için bekleme süresi daralır.
Burada ailelerin yaptığı en sık hata, ilk aylardaki doğal izlem süresini yıllarca beklemeye çevirmektir. Bu doğru değildir.
Ne zaman tedavi gerekir?
Genel yaklaşım şudur: Testis 6. aydan sonra hâlâ torbada değilse uzman değerlendirmesi yapılır. Cerrahi tedavi çoğu çocukta 1 yaş civarında planlanır. Çok uzatmak doğru olmaz. Çünkü mesele yalnızca testisi yerine koymak değil, onun sağlıklı gelişimini korumaktır.
Ameliyatın adı orşiopeksidir. Ama burada asıl önemli olan ameliyatın adı değil, zamanlamasıdır.
Aileler neye dikkat etmeli?
Bez değiştirirken torbanın dolu olup olmadığına bakabilirsiniz. Ama burada evde tanı koymaya çalışmak doğru değildir. Bazen aile testisi hiç göremediğini söyler, muayenede testis kasıkta ele gelir. Bazen de görüldüğü sanılan yapı testis değildir.
Doğru soru şudur: Testis gerçekten torbada mı, değil mi?
Bu sorunun yanıtı uzman muayenesi ile verilir.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Erkek bebeğinizde bir ya da iki testis torbada görünmüyorsa, bez değiştirirken sürekli boşluk hissediyorsanız ya da doktor muayenesinde testislerden biri seçilemediyse değerlendirme gerekir. İdeal olan çocuk ürolojisi değerlendirmesidir. Çocuk ürolojisine hemen ulaşılamıyorsa üroloji, çocuk cerrahisi, çocuk sağlığı ya da aile hekimliği üzerinden ilk yönlendirme yapılabilir.
Ankara’da inmemiş testis, utangaç testis ve çocuklarda testis muayenesi ile ilgili değerlendirme Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
İnmemiş testis kendiliğinden düzelir mi?
Doğumdan sonraki ilk aylarda bazı testisler kendiliğinden inebilir. Ama 6. aydan sonra hâlâ torbada değilse değerlendirme gerekir.
İnmemiş testis ağrı yapar mı?
Çoğu zaman ağrı yapmaz. Genellikle torbada testisin görülmemesi ile fark edilir.
İnmemiş testis ultrasonla mı anlaşılır?
İlk ve en önemli adım fizik muayenedir. Ultrason bazı durumlarda yardımcı olabilir ama tek başına belirleyici değildir.
İnmemiş testis ameliyatı ne zaman yapılır?
Çoğu çocukta 1 yaş civarında planlanır. Çok geciktirmek doğru olmaz.
Utangaç testis tehlikeli midir?
Her durumda değil. Ama inmemiş testisten ayırmak gerekir. Bu yüzden düzenli takip önemlidir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
