Böbrek kisti, böbreğin içerisinde veya yüzeyinde gelişen, çoğunlukla sıvı içeren keseciklere verilen isimdir. Özellikle erişkinlerde ve yaş ilerledikçe oldukça sık görülür. Birçok böbrek kisti başka bir nedenle yapılan ultrason, tomografi veya MR sırasında tesadüfen fark edilir.
Böbreğinde kist olduğunu öğrenen hastanın ilk sorusu genellikle aynıdır:
“Bu kist kanser mi?”
Çoğu basit böbrek kisti kanser değildir ve herhangi bir tedavi gerektirmez.
Ancak bütün böbrek kistleri aynı değildir.
İnce duvarlı, içi tamamen sıvı dolu basit bir kistle; içerisinde bölmeler, kalınlaşmış duvarlar veya kontrast tutan solid alanlar bulunan kompleks bir kistik böbrek lezyonunu aynı şekilde değerlendiremeyiz.
Bu nedenle böbrek kistinde yalnızca “kaç santimetre?” sorusu yeterli değildir.
Asıl önemli olan kistin görüntüleme özellikleridir.
Böbrek kisti nasıl oluşur?
Basit böbrek kistlerinin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir.
Yaş ilerledikçe görülme sıklıkları artar. Böbreğin küçük tübüllerinden bir bölümünün tıkanması veya genişlemesi gibi mekanizmaların rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Basit kistler tek böbrekte veya her iki böbrekte görülebilir.
Bir kişide yalnızca tek bir kist olabileceği gibi birkaç basit kist de bulunabilir.
Bu durum otomatik olarak polikistik böbrek hastalığı anlamına gelmez.
Basit böbrek kisti nedir?
Basit böbrek kisti, görüntülemede düzgün sınırlı, ince duvarlı ve içerisindeki sıvının homojen olduğu kisttir.
Ultrasonda tipik olarak içi siyah, yani sıvı içerikli görünür. Duvarında belirgin kalınlaşma, solid doku veya şüpheli çıkıntı bulunmaz.
Basit kistlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur.
NIDDK’ye göre basit böbrek kistleri genellikle böbreğin normal yapısını bozmaz ve polikistik böbrek hastalığında olduğu gibi böbrek dokusunun yerini alarak böbrek yetmezliğine yol açması beklenmez.
Bu nedenle tesadüfen saptanan tipik bir basit kist çoğu hastada endişe nedeni değildir.
Böbrek kisti ne kadar sık görülür?
Basit böbrek kistlerinin görülme sıklığı yaşla birlikte artar.
Genç bir kişide daha az görülürken 50 yaşından sonra daha sık karşımıza çıkar.
Dolayısıyla 65 yaşındaki bir hastanın ultrasonunda küçük bir basit böbrek kisti görülmesi ile 8 yaşındaki bir çocukta böbrek kisti saptanması aynı şekilde değerlendirilmez.
Çocuklarda basit böbrek kistleri erişkinlere göre daha nadirdir ve özellikle birden fazla kist varsa ailesel veya genetik kistik böbrek hastalıklarının da düşünülmesi gerekebilir.
Böbrek kisti kanser midir?
Basit böbrek kisti kanser değildir.
Buradaki önemli kelime “basit”tir.
Ultrasonda tipik basit kist özellikleri bulunan bir lezyonun malignite riski son derece düşüktür ve çoğu zaman ek işlem gerekmez.
Ancak bazı böbrek kistlerinde:
- Kalın duvar
- Duvar içerisinde düzensizlik
- İç bölmeler
- Kalsifikasyonlar
- Kontrast tutulumu
- Solid nodüler alanlar
görülebilir.
Bu durumda lezyon artık yalnızca “basit böbrek kisti” olarak değerlendirilmez.
Kompleks kistik böbrek kitlesi açısından ileri görüntüleme gerekebilir.
Kompleks böbrek kisti nedir?
Kompleks böbrek kisti, basit kistin klasik görüntüsüne sahip olmayan kistik lezyonlar için kullanılan genel bir ifadedir.
Örneğin kistin içerisinde birden fazla septa, yani ince bölmeler bulunabilir.
Duvarı kalın olabilir.
Kist içerisinde kanama meydana gelmiş olabilir.
Kalsifikasyonlar görülebilir.
Kontrastlı tomografi veya MR’da bazı duvar veya nodüler alanlar kontrast tutabilir.
Bu özelliklerin bir bölümü tamamen iyi huylu nedenlerle ortaya çıkabilir. Ancak bazı kompleks kistik böbrek tümörleri de benzer şekilde görülebilir.
Bu nedenle kompleks kistler daha ayrıntılı sınıflandırılır.
Bosniak sınıflaması nedir?
Bosniak sınıflaması kistik böbrek kitlelerinin bilgisayarlı tomografi ve MR özelliklerine göre gruplandırılmasını sağlayan bir sistemdir.
Günümüzde Bosniak 2019 sınıflaması kullanılmaktadır.
Amaç her kisti ameliyat etmek değil, görüntüleme bulgularına göre kanser riskini daha doğru belirlemek ve gereksiz tedaviyi azaltmaktır.
Kabaca şu gruplar vardır:
- Bosniak I
- Bosniak II
- Bosniak IIF
- Bosniak III
- Bosniak IV
Kategori yükseldikçe görüntülemede şüpheli özellikler artar.
Ancak Bosniak kategorisi tek başına “kesin kanser” veya “kesin ameliyat” anlamına gelmez.
Hastanın yaşı, kistin büyüklüğü, genel sağlık durumu ve görüntüleme özellikleri birlikte değerlendirilir.
Bosniak I böbrek kisti ne demektir?
Bosniak I tipik basit böbrek kistidir.
İçi sıvı doludur.
Duvarı ince ve düzgündür.
İçerisinde septa veya solid yapı bulunmaz.
Kontrast tutulumu görülmez.
Bu kistler iyi huyludur.
Şikâyet oluşturmuyorsa tedavi gerekmez.
Bosniak II kist tehlikeli midir?
Bosniak II kistler de güvenilir biçimde iyi huylu kabul edilen kistik lezyonlardır.
Basit kiste göre birkaç ek görüntüleme özelliği bulunabilir. Örneğin çok ince birkaç septa veya belirli tipte kalsifikasyonlar görülebilir.
Bosniak 2019 güncellemesiyle birçok düşük riskli lezyon Bosniak II kategorisinde daha net tanımlanmıştır.
Çoğu Bosniak II lezyon için rutin uzun süreli takip gerekmez.
Ancak değerlendirmeyi görüntüleri inceleyen radyoloji ve üroloji uzmanının yapması gerekir.
Bosniak IIF ne demektir?
IIF kategorisindeki “F”, İngilizce “follow-up”, yani takip kelimesini ifade eder.
Bu lezyonların çoğu iyi huyludur ancak görüntüleme özellikleri nedeniyle tamamen görmezden gelinmez.
Örneğin duvarda veya septalarda hafif kalınlaşmalar ya da daha fazla sayıda septa bulunabilir.
Bu nedenle belirli aralıklarla kontrastlı tomografi veya MR ile takip planlanabilir.
Bosniak 2019 yaklaşımında IIF lezyonlar için ilk yıllarda belirli aralıklarla görüntüleme ve sonrasında yıllık takip kullanılabilmektedir.
Takipte asıl önemli olan yalnızca kistin birkaç milimetre büyümesi değildir.
Duvarın kalınlaşması, yeni nodül gelişmesi veya kontrast tutulum özelliklerinin değişmesi daha önemlidir.
Bosniak III kist kanser midir?
Kesin olarak kanser demek doğru değildir.
Bosniak III kistik kitlelerde daha belirgin duvar veya septa kalınlaşması ve düzensizlik gibi şüpheli özellikler bulunur.
Bu kategoride iyi huylu lezyonlar da çıkabilir.
Geçmişte Bosniak III lezyonların önemli bölümü doğrudan ameliyat ediliyordu. Günümüzde ise özellikle küçük, ağırlıklı olarak kistik lezyonlarda ve uygun hastalarda aktif takip seçeneği de daha fazla kullanılmaktadır.
Bu nedenle raporda “Bosniak III” yazması “Kesin kanserim ve hemen böbreğim alınacak” anlamına gelmez.
Ancak ürolojik değerlendirme gerektirir.
Bosniak IV kist ne anlama gelir?
Bosniak IV kistik böbrek kitlelerinde kist içerisinde kontrast tutan nodüler solid alanlar bulunabilir.
Bu kategori böbrek kanseri açısından en yüksek şüpheyi taşıyan gruptur.
Bu nedenle hastanın yaşı, lezyonun büyüklüğü, böbrek fonksiyonları ve genel sağlık durumu dikkate alınarak tedavi planlanır.
Uygun hastalarda parsiyel nefrektomi, yani böbreğin tamamını değil yalnızca kitle bulunan bölümünü çıkaran böbrek koruyucu cerrahi değerlendirilebilir.
Ancak küçük ve ağırlıklı kistik bazı Bosniak III-IV lezyonlarda, özellikle cerrahi riski yüksek hastalarda aktif izlem de seçilmiş durumlarda gündeme gelebilir.
Tedavi kararı kişiseldir.
Kistin büyüklüğü tehlikeli olup olmadığını gösterir mi?
Tek başına göstermez.
Bu, böbrek kistlerinde en sık yanlış anlaşılan konulardan biridir.
Örneğin 7 cm’lik tamamen basit bir kist kanser açısından endişe verici olmayabilir.
Buna karşılık çok daha küçük ancak içerisinde kontrast tutan nodüler alan bulunan kompleks bir kistik kitle daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla:
“Kaç santimetreden sonra kist tehlikelidir?”
sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Boyut daha çok kistin çevre dokulara baskı yapıp yapmadığı ve şikâyet oluşturup oluşturmadığı açısından önemlidir.
Kanser riski açısından ise kistin yapısı daha önemlidir.
5 cm böbrek kisti tehlikeli midir?
Yalnızca 5 cm olduğu için tehlikeli kabul edilmez.
5 cm basit böbrek kisti tamamen iyi huylu olabilir ve hiçbir belirti oluşturmuyorsa takip dışında işlem gerektirmeyebilir.
Aynı şekilde 8-10 cm’ye ulaşmış bazı basit kistler de iyi huyludur.
Ancak büyük kistler çevre dokulara baskı yaparak ağrıya veya idrar akımında probleme neden olabilir.
Bu durumda kanser şüphesi olmadığı halde semptom nedeniyle tedavi düşünülebilir.
Böbrek kisti ağrı yapar mı?
Küçük basit kistlerin büyük çoğunluğu ağrı yapmaz.
Çok büyük hale gelen kistler böbreğin kapsülünü veya çevredeki dokuları gererek böğür veya bel bölgesinde künt bir ağrı oluşturabilir.
Kist içerisinde kanama meydana gelmesi veya kistin enfekte olması da daha ani ağrıya neden olabilir.
Ancak ultrasonunda böbrek kisti bulunan her kişinin bel ağrısını kiste bağlamak doğru değildir.
Bel kasları, omurga hastalıkları ve böbrek taşı gibi çok daha sık ağrı nedenleri bulunabilir.
Ağrıyla kist arasındaki ilişkinin klinik olarak değerlendirilmesi gerekir.
Böbrek kisti patlar mı?
Nadiren basit böbrek kisti rüptüre olabilir.
Kist yırtıldığında böğür ağrısı ve idrarda kan görülebilir.
Travma bu ihtimali artırabilir.
Ancak basit böbrek kistlerinin büyük çoğunluğu hayat boyunca patlamadan ve herhangi bir sorun oluşturmadan kalır.
Kistin varlığı kişinin günlük hayatında sürekli patlama korkusuyla yaşamasını gerektirmez.
Böbrek kisti enfeksiyon kapar mı?
Nadir de olsa enfekte olabilir.
Kist enfeksiyonunda:
- Ateş
- Böğür ağrısı
- Hassasiyet
- Halsizlik
gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Bazı durumlarda yalnızca antibiyotik tedavisi yeterli olmayabilir ve kistin drenajı gerekebilir.
Özellikle ateş ve böğür ağrısı bulunan bir hastada “Zaten böbreğimde kist vardı, ondandır” diye beklemek doğru değildir.
Böbrek enfeksiyonu ve idrar yolu tıkanıklığı gibi başka nedenler de araştırılmalıdır.
Böbrek kisti idrarda kan yapar mı?
Nadiren yapabilir.
Kist içerisinde kanama olması veya kistin rüptüre olması hematüriye neden olabilir.
Ancak gözle görülür idrar kanamasının çok sayıda başka nedeni vardır.
Böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonu, prostat hastalıkları ve mesane veya böbrek tümörleri bunlar arasındadır.
Bu nedenle idrarda kan görüldüğünde bunu yalnızca önceden bilinen bir böbrek kistine bağlamak doğru değildir.
Kanamanın nedeni ayrıca değerlendirilmelidir.
Böbrek kisti tansiyon yükseltir mi?
Basit böbrek kistleriyle hipertansiyon arasında ilişki bildiren çalışmalar vardır.
Özellikle büyük ve böbrek dokusuna baskı yapan bazı kistlerde tansiyon etkilenebilir.
Ancak hipertansiyon çok yaygın bir hastalıktır ve böbreğinde kist bulunan her yüksek tansiyon hastasının sorununun kistten kaynaklandığını söyleyemeyiz.
Kist tedavi edildiğinde bazı seçilmiş hastalarda tansiyonun düzelebildiği bildirilmiştir ancak bu herkeste beklenen bir sonuç değildir.
Böbrek kisti böbrek yetmezliği yapar mı?
Tipik basit böbrek kistinin böbrek yetmezliği oluşturması beklenmez.
Bu durum polikistik böbrek hastalığından farklıdır.
Tek veya birkaç basit kist normal böbrek dokusunun tamamını ortadan kaldırmaz.
Ancak çok büyük kistin idrar akışını engellemesi gibi nadir komplikasyonlarda böbrek fonksiyonu etkilenebilir.
Ayrıca her iki böbrekte çok sayıda kistin bulunduğu genetik kistik böbrek hastalıklarında durum tamamen farklıdır.
Polikistik böbrek hastalığı ile basit böbrek kisti aynı şey midir?
Hayır.
Polikistik böbrek hastalığı genetik bir hastalıktır.
Özellikle otozomal dominant polikistik böbrek hastalığında zaman içerisinde her iki böbrekte çok sayıda kist gelişebilir ve böbrekler büyüyebilir.
Hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığı ortaya çıkabilir.
Basit böbrek kisti ise çoğunlukla tek veya birkaç iyi huylu kistten oluşur ve böbreğin genel yapısını bozmaz.
Bir kişinin ultrasonunda tek bir basit kist bulunması “polikistik böbrek hastalığınız var” anlamına gelmez.
Ailemde polikistik böbrek hastalığı varsa kist önemli midir?
Daha dikkatli değerlendirilir.
Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı ailesel geçiş gösterebilir.
Özellikle genç bir kişide böbreklerde birden fazla kist bulunması ve anne veya babada polikistik böbrek hastalığı öyküsü olması tanı açısından önemlidir.
Bu durumda yalnızca kistin görüntüsüne değil aile öyküsüne, tansiyona ve böbrek fonksiyonlarına da bakılır.
Gerekli hastalarda nefroloji değerlendirmesi ve genetik danışmanlık gündeme gelebilir.
Böbrek kisti ultrasonda görülür mü?
Evet.
Basit böbrek kistlerinin değerlendirilmesinde ultrason son derece kullanışlıdır.
Radyasyon içermez.
Kistin sıvı içerikli olup olmadığını, duvar yapısını ve büyüklüğünü gösterebilir.
Tipik basit kist ultrasonla çoğu zaman kolaylıkla tanınabilir.
Ancak kistin yapısı net değilse veya kompleks özellikler varsa kontrastlı tomografi veya MR gerekebilir.
Tomografi neden istenir?
Bilgisayarlı tomografi kompleks böbrek kistlerinin değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlar.
Özellikle kontrastlı böbrek protokolü tomografide:
- Kist duvarı
- Septalar
- Kalsifikasyonlar
- Kontrast tutulumu
- Solid nodüller
değerlendirilebilir.
Bosniak sınıflaması da büyük ölçüde bu özelliklere dayanır.
Ancak her basit kist için kontrastlı tomografi çekmek gerekmez.
Ultrasonda tipik basit kist görünümü bulunan hastada ek radyasyona ve kontrasta ihtiyaç olmayabilir.
Böbrek kistinde MR ne zaman yapılır?
MR özellikle tomografide tam karakterize edilemeyen kompleks kistik lezyonlarda yararlı olabilir.
Bosniak 2019 sınıflaması MR bulgularını da resmî olarak sisteme dahil etmiştir.
Bazı ince duvar veya septal kontrast tutulumları MR ile daha iyi değerlendirilebilir.
Böbrek fonksiyonları, kullanılan kontrast maddeler ve hastanın diğer özellikleri göz önünde bulundurularak uygun görüntüleme yöntemi seçilir.
Basit böbrek kisti takip edilir mi?
Tipik bir basit kistin sürekli takip edilmesi her zaman gerekli değildir.
Ultrasonda klasik basit kist özellikleri bulunan ve şikâyeti olmayan erişkin hastalarda çoğu zaman tedavi veya ek görüntüleme gerekmez.
Bazı hastalarda kistin büyük olması veya ilk görüntülemenin yeterince net olmaması nedeniyle kontrol ultrasonu önerilebilir.
Burada takip kararı kişiye göre değişebilir.
Kompleks kistik lezyonlarda ise takip planı Bosniak kategorisine göre yapılır.
Böbrek kisti büyürse kanserleşmiş mi olur?
Hayır.
Basit böbrek kistleri yaşla birlikte büyüyebilir.
Bir kistin zaman içerisinde birkaç santimetre büyümesi tek başına kanserleştiği anlamına gelmez.
Asıl dikkat edilen kistin yapısının değişip değişmediğidir.
Örneğin daha önce ince olan duvarda düzensiz kalınlaşma, yeni solid nodül veya kontrast tutulumu gelişmesi yalnızca çap artışından daha önemlidir.
Bu nedenle takip edilen kompleks kistlerde görüntülerin karşılaştırılması gerekir.
Böbrek kistinden biyopsi yapılır mı?
Her kistik böbrek kitlesinden biyopsi yapılmaz.
Basit kistte biyopsiye ihtiyaç yoktur.
Kompleks kistik kitlelerde de biyopsinin tanısal başarısı solid böbrek kitlelerine göre daha düşük olabilir.
Özellikle içerisinde örnek alınabilecek belirgin solid alan bulunmayan kistik lezyonlarda biyopsi yetersiz sonuç verebilir.
Bu nedenle biyopsi kararı seçilmiş hastalarda verilir.
Bazı Bosniak IV lezyonlarda solid komponent mevcutsa biyopsi daha anlamlı olabilir.
Böbrek kisti ne zaman tedavi edilir?
Basit kist yalnızca bulunduğu için tedavi edilmez.
Tedavi daha çok kist:
- Belirgin ağrı oluşturuyorsa
- İdrar akımını engelliyorsa
- Çevre dokulara belirgin baskı yapıyorsa
- Tekrarlayan enfeksiyonla ilişkiliyse
- Kanama gibi komplikasyon oluşturuyorsa
düşünülebilir.
Kompleks ve kanser şüphesi taşıyan kistik kitlelerin tedavisi ise farklıdır.
Burada amaç yalnızca kistin boşaltılması değil, olası tümörün onkolojik olarak uygun şekilde tedavi edilmesidir.
Böbrek kisti iğneyle boşaltılır mı?
Semptom oluşturan basit kistlerde kullanılabilecek yöntemlerden biridir.
Ultrason veya tomografi eşliğinde ince bir iğneyle kistin içerisine girilir ve sıvı boşaltılır.
Ancak yalnızca sıvının çekilmesi sonrasında kistin yeniden dolma ihtimali yüksektir.
Bu nedenle uygun hastalarda aspirasyondan sonra kist duvarının tekrar sıvı üretmesini azaltmak amacıyla skleroterapi yapılabilir.
Skleroterapide kistin içerisine özel bir madde verilerek kist duvarının tekrar kapanması amaçlanır.
Bu yöntem yalnızca iyi huylu olduğu düşünülen uygun basit kistlerde değerlendirilir.
Kompleks veya tümör şüphesi bulunan kisti “boşaltmak” doğru bir yaklaşım değildir.
Böbrek kisti ameliyat edilir mi?
Bazı büyük ve semptomatik basit kistlerde laparoskopik kist dekortikasyonu yapılabilir.
Bu işlemde kistin sıvısı boşaltıldıktan sonra dış duvarının bir bölümü çıkarılır.
Amaç kistin yeniden tamamen kapanıp sıvıyla dolmasını engellemektir.
Özellikle büyük, çevre dokulara baskı yapan veya aspirasyon sonrasında tekrarlayan basit kistlerde düşünülebilir.
Günümüzde bu işlem çoğunlukla kapalı, yani laparoskopik yöntemle yapılabilir.
Böbrek kisti için hangi bölüme gidilir?
Böbrekte kistik bir lezyon saptandığında özellikle kompleks kist veya tümör şüphesi varsa üroloji değerlendirmesi uygundur.
Ürolog kistin görüntüleme özelliklerini değerlendirerek ek tomografi veya MR gerekip gerekmediğine ve takip veya tedavi planına karar verir.
Böbrek fonksiyon bozukluğu, polikistik böbrek hastalığı veya yaygın kistik böbrek hastalığı varsa nefroloji de değerlendirmeye katılabilir.
Yani üroloji ile nefrolojinin görevleri bazı hastalarda birbirini tamamlar.
Çocuklarda böbrek kisti normal midir?
Çocuklarda basit böbrek kistleri erişkinlere göre oldukça daha az görülür.
Bu nedenle çocukta saptanan bir böbrek kisti erişkinlerdeki kadar kolay “yaşa bağlı basit kist” olarak değerlendirilmez.
2024 yılında yayımlanan çocukluk çağı basit böbrek kistleri değerlendirmesinde büyük ultrason çalışmalarında sıklığın yaklaşık %0,2-1 arasında bildirildiği belirtilmektedir.
Bir çocukta tek, tipik basit kist gerçekten iyi huylu olabilir.
Ancak çocuklarda ilk bulgu bazen otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı veya başka kistik böbrek hastalıkları da olabilir.
Bu nedenle çocuğun aile öyküsü ve diğer böbreğin görünümü önemlidir.
Çocukta böbrek kisti varsa nelere bakılır?
Özellikle şu bilgiler değerlendirilir:
- Kist tek mi, birden fazla mı?
- Tek böbrekte mi, iki böbrekte mi?
- Kistin görünümü gerçekten basit mi?
- Böbreklerin büyüklüğü ve yapısı normal mi?
- Çocuğun tansiyonu normal mi?
- İdrarda protein veya kan var mı?
- Böbrek fonksiyonları normal mi?
- Ailede polikistik böbrek hastalığı var mı?
Çocuklarda birden fazla veya iki taraflı kist saptanması genetik kistik böbrek hastalıkları açısından daha fazla önem taşır.
Bu durumda çocuk nefrolojisi ve gerektiğinde çocuk ürolojisi birlikte değerlendirme yapabilir.
Çocukta tek basit böbrek kisti takip edilir mi?
Bu konuda bütün çocuklar için kabul edilmiş tek bir standart takip protokolü bulunmamaktadır.
Güncel pediatrik literatürde tipik basit kisti bulunan, böbrek fonksiyonları ve tansiyonu normal olan çocuklarda konservatif takip yaklaşımı tercih edilmektedir.
Ultrason belirli aralıklarla tekrarlanabilir.
Çocuk büyüdükçe yeni kist gelişip gelişmediğine, mevcut kistin yapısına ve böbrek fonksiyonlarına bakılabilir.
Ailede polikistik böbrek hastalığı varsa takip yaklaşımı daha farklı olabilir.
Böbrek kistinde hangi belirtiler doktora başvurmayı gerektirir?
Daha önce böbrek kisti saptanmış bir hastada şu belirtiler değerlendirilmelidir:
- Yeni başlayan veya giderek artan böğür ağrısı
- Gözle görülür idrar kanaması
- Ateş ve titreme
- İdrar yapmada belirgin değişiklik
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Yeni gelişen veya kontrolü zor hipertansiyon
- Görüntülemede kistin yapısının değişmesi
Özellikle raporda “kompleks kist”, “septasyon”, “duvar kalınlaşması”, “kontrast tutulumu”, “solid komponent” veya “Bosniak IIF, III, IV” gibi ifadeler bulunuyorsa ürolojik değerlendirme geciktirilmemelidir.
Ultrason raporunda “kortikal kist” yazması ne demektir?
Kortikal kist, kistin böbreğin dış bölümünü oluşturan korteks bölgesinde bulunduğunu ifade eder.
“Sol böbrekte 18 mm kortikal kist” şeklindeki bir ifade tek başına tehlikeli bir durum anlamına gelmez.
Eğer görüntüleme özellikleri basit kistle uyumluysa genellikle iyi huyludur.
Raporun yalnızca kistin yerine değil, duvarına, iç yapısına ve kompleks özellik bulunup bulunmadığına bakmak gerekir.
Parapelvik kist nedir?
Parapelvik kistler böbreğin merkezindeki idrar toplayıcı sisteme yakın yerleşen kistlerdir.
Ultrasonda bazen hidronefroz, yani böbrekte idrar birikmesiyle karıştırılabilir.
Çoğu parapelvik kist de iyi huyludur.
Ancak büyük olduğunda böbreğin idrar toplayıcı sistemine baskı yaparak idrar akışını etkileyebilir.
Bu nedenle yerleşimi nedeniyle bazen basit kortikal kistlerden daha ayrıntılı görüntüleme gerektirebilir.
Kistin içerisinde kanama olması kanser anlamına gelir mi?
Hayır.
Bir basit kistin içerisine kanama olabilir ve bu durum ultrason görüntüsünü daha kompleks hale getirebilir.
Ancak kanamalı bir kisti görüntüleme yöntemleriyle tümör içeren kistik bir kitleden ayırmak gerekebilir.
Bu durumda kontrastlı MR veya tomografi kullanılabilir.
Önemli olan kist içerisinde kontrastlanan gerçek doku bulunup bulunmadığının değerlendirilmesidir.
Böbrek kisti olan herkes düzenli ultrason yaptırmalı mı?
Hayır.
Tipik basit erişkin böbrek kistlerinde sürekli ultrason takibi çoğu zaman gerekli değildir.
Takip daha çok kistin görüntüleme özellikleri belirsizse, kompleksse, semptom oluşturuyorsa veya hekimin başka bir klinik gerekçesi varsa yapılır.
Bosniak IIF gibi kategoriler ise zaten takip gerektiren gruplardır.
Çocuklarda ise basit kistlerin daha nadir görülmesi nedeniyle takip yaklaşımı erişkinlerden farklı olabilir.
Böbrek kistinde en önemli soru nedir?
“Kaç santimetre?” sorusundan önce şu soruyu sormak daha doğrudur:
“Bu gerçekten basit bir kist mi?”
Basit, ince duvarlı ve tamamen sıvı içerikli bir kist büyük olsa bile kanser açısından düşük risklidir.
Kompleks özellikler taşıyan daha küçük bir kistik lezyon ise ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle böbrek kistlerinde tedavi ve takip kararı yalnızca büyüklüğe göre verilmez.
Ultrason, tomografi veya MR görüntüsü; kistin duvarı, septaları, solid alanları ve kontrastlanma özellikleri birlikte değerlendirilir.
Böbreğinde tesadüfen basit kist bulunan hastaların büyük bölümünde ise yapılması gereken bir ameliyat yoktur.
Ankara’da böbrek kisti, kompleks renal kistler, Bosniak sınıflaması, böbrek tümörleri ve böbrek koruyucu cerrahi açısından değerlendirme Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Böbrek kisti kanser midir?
Basit böbrek kistleri kanser değildir ve çoğunlukla tedavi gerektirmez. Duvar kalınlığı, septa, nodül veya kontrast tutulumu bulunan kompleks kistler ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Böbrek kisti kaç cm olursa tehlikelidir?
Tehlikeyi belirleyen tek başına santimetre değildir. Büyük bir basit kist iyi huylu olabilirken daha küçük fakat kompleks özellik taşıyan bir kistik kitle daha fazla inceleme gerektirebilir.
5 cm böbrek kisti ameliyat edilir mi?
Yalnızca 5 cm olduğu için ameliyat gerekmez. Ağrı, baskı, idrar akımında engel veya başka komplikasyon oluşturuyorsa tedavi düşünülebilir.
Bosniak IIF kist kanser midir?
Çoğu Bosniak IIF lezyon iyi huyludur ancak görüntüleme özellikleri nedeniyle belirli aralıklarla takip edilir. Takip sırasında yapısal değişiklik gelişmesi önemlidir.
Çocuklarda böbrek kisti tehlikeli midir?
Tek ve tipik basit kist iyi huylu olabilir. Ancak çocuklarda basit kistler erişkinlerden daha nadir olduğu için ailede polikistik böbrek hastalığı, iki taraflı veya çok sayıda kist ve böbrek fonksiyonları ayrıca değerlendirilmelidir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
