Yenidoğan sünneti, erkek bebeklerde yaşamın ilk günleri ve ilk haftaları içinde planlanan sünnet işlemidir. Aileler için bu konu çoğu zaman sadece “erken mi geç mi” sorusundan ibaret sanılır. Oysa asıl mesele zaman kadar uygunluk meselesidir. Yenidoğan dönemi birçok bebek için pratik ve güvenli bir pencere sunabilir. Ama her bebek bu pencere için uygun değildir.
Yenidoğan sünneti, doğru bebekte ve doğru değerlendirmeyle iyi bir seçenektir. Otomatik bir işlem değildir.
Yenidoğan sünneti neden tercih edilir?
Çünkü uygun bebeklerde işlem genellikle daha kolay planlanır. Doku iyileşmesi hızlı olabilir. Bakım süreci aile için daha yönetilebilir ilerleyebilir. Ayrıca bazı sağlık yararları nedeniyle de yenidoğan dönemi sık konuşulur. Amerikan Pediatri Akademisi kaynakları, yenidoğan sünnetinin sağlık yararlarının risklerden fazla olduğunu; ancak kararın aileye ait olduğunu belirtir.
Burada önemli bir soru var: Kolay planlanabiliyor olması, her bebekte hemen yapılması gerektiği anlamına gelir mi?
Hayır.
Yenidoğan sünnetinin olası yararları nelerdir?
En çok konuşulan yararlar hijyenin daha kolay sağlanması, bebeklik döneminde idrar yolu enfeksiyonu riskinin azalması ve ileriki yaşlarda bazı enfeksiyonlara karşı koruyucu etkinin bulunabilmesidir. Özellikle yaşamın ilk yılında erkek bebeklerde idrar yolu enfeksiyonu genel olarak düşük görülür; ama sünnetsiz erkek bebeklerde bu risk daha yüksektir.
Ama burada abartıya kaçmamak gerekir. Yenidoğan sünneti koruyucu olabilir. Bu, sünnet olmayan her çocuğun mutlaka sorun yaşayacağı anlamına gelmez.
Her yenidoğan bebek sünnet için uygun mudur?
Hayır. Bu en önemli başlıklardan biridir.
Penis yapısında doğumsal farklılık varsa, bebek prematüre doğmuşsa, halen tıbbi izlem altındaysa ya da kanama açısından özel bir risk düşünülüyorsa işlem ertelenebilir. Stanford Newborn Nursery kaynakları, hipospadias, chordee yani penis eğriliği, penile torsion, gömük penis, webbed penis, üretral hipoplazi, epispadias ve şüpheli genital görünüm gibi durumları yenidoğan sünneti için kontrendikasyon olarak sayar.
Bizim yaklaşımımız nettir: Penis görünümü olağan dışıysa, önce çocuk ürolojisi muayenesi gerekir. Sonra sünnet kararı verilir.
Yenidoğan sünneti ne zaman ertelenmelidir?
Bebek prematüre ise. Genel durumu tam stabil değilse. Ailede ya da bebekte kanama bozukluğu şüphesi varsa. Penis anatomisi normal görünmüyorsa. İdrar deliğinin yeri, penisin ekseni ya da sünnet derisinin yapısı şüpheliyse.
Bazı aileler bu durumda “fırsatı kaçırmadan yaptıralım” diye düşünür. Bu çoğu durumda iyi bir fikir değildir. Çünkü özellikle hipospadias gibi durumlarda sünnet derisi, daha sonra yapılacak cerrahi onarım için gerekli olabilir.
İşlemden önce aile neleri sormalı?
Bence değil, bizim klinik bakışımıza göre şu sorular net olmalıdır: Bebek gerçekten uygun mu? Kullanılacak yöntem ne? Ağrı kontrolü nasıl yapılacak? Sonrasında pansuman ve bakım nasıl olacak? Hangi durumda tekrar doktora başvurulacak?
Bu sorular sorulmadan yapılan işlem, teknik olarak doğru olsa bile aile açısından eksik yönetilmiş olur.
Yenidoğan sünneti sonrası bakım zor mudur?
Çoğu bebekte bakım yönetilebilir olur. İlk günlerde hafif kızarıklık, şişlik ve sarımsı iyileşme dokusu görülebilir. Bu görüntü aileyi korkutabilir ama çoğu zaman olağan iyileşme sürecinin parçasıdır. Asıl dikkat edilmesi gereken şey, tablonun her gün biraz daha sakinleşip sakinleşmediğidir. Bakıma dair en sık öneriler, bölgenin temiz tutulması, bezin sık değiştirilmesi ve hekimin önerdiği koruyucu ürünlerin düzenli kullanılmasıdır.
Şunu açık söyleyelim: İyi bakım, fazla müdahale demek değildir. Sürekli açıp bakmak, sertçe temizlemek ya da rastgele krem kullanmak çoğu durumda fayda sağlamaz.
Yenidoğan sünnetinde ailelerin en sık yaptığı hata nedir?
İki uç yaklaşım görüyoruz. Bir grup hiçbir değerlendirme yapmadan “erken olsun, bitsin” diyor. Diğer grup ise penis yapısında şüpheli bir görünüm olmasına rağmen “zaten sünnetli gibi duruyor” diye acele ediyor.
İkisi de sorunlu olabilir.
Doğru yaklaşım şu: Önce muayene. Sonra karar. Çünkü yenidoğan sünneti basit görünebilir ama yanlış hastada yanlış zamanda planlandığında, küçük bir işlem olmaktan çıkar.
Hangi durumda tekrar değerlendirme gerekir?
İşlem sonrası aktif kanama, kötü kokulu akıntı, belirgin ve artan şişlik, ateş, idrar yapmada zorlanma ya da çocuğun beklenenden fazla huzursuz olması değerlendirme gerektirir. Ayrıca işlemden önce fark edilmeyen bir anatomik durum şüphesi oluşursa da çocuk ürolojisi görüşü önemlidir.
Ankara’da yenidoğan sünneti öncesi değerlendirme, doğumsal penis anomalileri ve çocuk ürolojisi muayenesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yenidoğan sünneti için ideal gün var mı?
Kesin tek bir gün vermek doğru olmaz. Bebeğin genel durumu, doğum haftası ve muayene bulguları belirleyicidir.
Yenidoğan sünneti daha mı avantajlıdır?
Uygun bebekte evet, bazı pratik avantajlar sağlayabilir. Ama bu her bebekte otomatik tercih anlamına gelmez.
Penis eğriliği varsa yenidoğan sünneti yapılır mı?
Önce çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerekir. Bazı doğumsal durumlarda sünnet ertelenmelidir.
Prematüre bebekte sünnet yapılır mı?
Her zaman değil. Önce bebeğin genel durumunun uygun olup olmadığı değerlendirilir.
Yenidoğan sünneti sonrası hafif şişlik normal midir?
Evet. İlk günlerde hafif kızarıklık ve şişlik çoğu zaman beklenir. Ama giderek artıyorsa muayene gerekir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
