Testiste veya testis çevresinde yeni bir kitle hissedildiğinde yapılması gereken ilk şey, paniğe kapılmadan üroloji muayenesi planlamaktır. Testis bölgesindeki her kitle kanser değildir. Epididim kisti, hidrosel, varikosel ve enfeksiyon gibi iyi huylu nedenler daha sık görülebilir. Buna karşılık testisin kendi dokusundan kaynaklanan sert bir kitle, testis tümörü açısından gecikmeden değerlendirilmelidir.
Kitlenin ağrısız olması önemsiz olduğu anlamına gelmez. Testis tümörleri çoğu zaman ağrısız bir sertlik, büyüme veya ağırlık hissiyle fark edilir. Bu nedenle “Ağrım yok, biraz bekleyeyim” yaklaşımı doğru değildir.
Kitle gerçekten testisin içinde mi?
Muayenede cevaplanması gereken en önemli sorulardan biri budur. Çünkü testisin arkasında ve üst kısmında epididim adı verilen normal bir yapı bulunur. Özellikle ilk kez kendi kendine muayene yapan kişiler, epididimi kitle zannedebilir.
Testis çevresindeki sıvı birikimi, damar genişlemesi ve küçük kistler de ele gelen şişlik oluşturabilir. Bunlar çoğunlukla iyi huyludur. Buna karşılık testisin kendi dokusu içinde hissedilen sert ve düzensiz bir oluşum daha dikkatli değerlendirilir.
Bu ayrımı evde kesin olarak yapmak mümkün değildir. Fizik muayene ve testis ultrasonu gerekir.
Testis kitlesi kanser anlamına gelir mi?
Hayır. Testis bölgesinde hissedilen her şişlik testis kanseri değildir. Hidrosel, epididim kisti, varikosel, enfeksiyon, travma sonrası değişiklikler ve kasık fıtığı benzer yakınmalara neden olabilir.
Ancak testis kanseri de özellikle ağrısız ve sert bir testis kitlesiyle ortaya çıkabilir. Bu nedenle yeni fark edilen bir kitleyi kendi kendine iyi huylu olarak yorumlamak doğru olmaz.
Burada dengeli yaklaşmak gerekir. Her kitle kanser değildir ama muayene edilmeden hiçbir kitlenin güvenli olduğu söylenemez.
Hangi belirtiler testis tümörünü düşündürebilir?
Testiste ele gelen sert bir alan, bir testisin diğerine göre büyümesi veya testisin yapısının değişmesi değerlendirilmelidir. Testis torbasında ağırlık hissi, kasıkta künt ağrı ve geçmeyen rahatsızlık da eşlik edebilir.
Testis tümöründe ağrı olmak zorunda değildir. Hatta kitlenin ağrısız olması, hastaların başvuruyu ertelemesinin nedenlerinden biridir. Ağrısız bir kitle haftalarca bekletilmemelidir.
Nadiren meme dokusunda büyüme, karın veya sırt ağrısı gibi testis dışındaki belirtiler de görülebilir. Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına tanı koydurmaz.
Ani ve şiddetli ağrı varsa ne yapılmalı?
Testiste aniden başlayan şiddetli ağrı, özellikle bulantı, kusma veya karın ağrısı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Bu tablo testis torsiyonuna, yani testisin kendi etrafında dönerek kan akımının kesilmesine bağlı olabilir.
Testis torsiyonu kitle değildir ancak şişlik ve sertlik oluşturabilir. Saatlerle yarışılan bir durumdur. Çocuklarda ve ergenlerde daha sık görülse de her yaşta ortaya çıkabilir.
Ani başlayan şiddetli testis ağrısında randevu günü beklenmemeli, doğrudan acil servise başvurulmalıdır. Ağrının kendiliğinden azalması da sorunun geçtiğini kesin olarak göstermez.
Ağrılı kitle enfeksiyon olabilir mi?
Evet. Epididimit veya orşit gibi enfeksiyonlarda testis çevresinde ağrı, şişlik ve hassasiyet gelişebilir. Ateş, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve idrar kanalından akıntı eşlik edebilir.
Ancak ağrı olması, kanser ihtimalini tamamen dışlamaz. Testis tümörleri çoğunlukla ağrısız olsa da bazı hastalarda ağrı görülebilir. Benzer şekilde her ağrılı şişliği enfeksiyon kabul edip muayenesiz antibiyotik kullanmak da doğru değildir.
Tedavi öncesinde muayene, idrar testleri ve gerektiğinde ultrason yapılması gerekir.
Testis ultrasonu neden önemlidir?
Testis ultrasonu, ele gelen oluşumun testisin içinde mi yoksa çevresindeki dokularda mı bulunduğunu gösteren temel incelemedir. Kitlenin katı mı, sıvı içerikli mi olduğu ve testisin kanlanması değerlendirilebilir.
Doppler ultrason, testis damarlarındaki kan akımını da gösterir. Bu nedenle torsiyon, enfeksiyon ve varikosel değerlendirmesinde yararlıdır.
Ultrason ağrısızdır ve radyasyon içermez. Ancak ultrason sonucunun tek başına hasta tarafından yorumlanması doğru değildir. Görüntüleme bulguları muayene ve gerektiğinde kan testleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Kan testleri neden istenir?
Testis içinde tümör şüphesi oluşturan bir kitle saptanırsa AFP, beta-hCG ve LDH adı verilen tümör belirteçleri ölçülebilir. Bu testler tanı, hastalığın yaygınlığının değerlendirilmesi ve takip açısından bilgi sağlar.
Tümör belirteçlerinin normal çıkması testis tümörünü kesin olarak dışlamaz. Bazı testis tümörlerinde bu değerler yükselmeyebilir. Bu nedenle normal kan sonucu görülünce ultrason bulgusu göz ardı edilmemelidir.
Belirteçlerin mümkünse cerrahi tedaviden önce ölçülmesi önemlidir. Sonraki takipte de aynı değerlerden yararlanılabilir.
Testisteki kitleye iğne biyopsisi yapılır mı?
Testis tümöründen şüphelenilen solid bir kitlede, diğer organlardaki kitlelerde olduğu gibi testis torbasından iğne biyopsisi yapılması genellikle ilk yaklaşım değildir. Bunun nedeni hastalığın yayılım yolunu ve sonraki tedavi planını olumsuz etkileyebilme ihtimalidir.
Erişkinlerde testis kanseri şüphesi güçlü olduğunda standart yaklaşım çoğunlukla kasık bölgesinden yapılan ameliyatla testisin ve kordonunun çıkarılarak patolojik incelemeye gönderilmesidir. Her kitlede doğrudan testis alınmaz. Küçük, belirsiz veya iyi huylu olma ihtimali yüksek oluşumlarda hastanın yaşı, diğer testisin durumu ve görüntüleme bulgularına göre farklı yaklaşımlar değerlendirilebilir.
Bu nedenle ameliyat kararı yalnızca “kitle var” bilgisiyle değil, ayrıntılı değerlendirmeyle verilir.
Testisin alınması çocuk sahibi olmayı engeller mi?
Tek testisin alınması, diğer testis sağlıklıysa çoğu erkekte hormon üretimini ve çocuk sahibi olma kapasitesini ortadan kaldırmaz. Sağlam kalan testis görevini sürdürebilir.
Buna rağmen testis tümörü bulunan bazı hastalarda tedaviden önce sperm değerleri etkilenmiş olabilir. Kemoterapi veya radyoterapi gibi ek tedaviler de doğurganlığı etkileyebilir. Bu nedenle tedavi başlamadan önce uygun hastalarda sperm dondurma seçeneği konuşulabilir.
Doğurganlık konusu ameliyat sonrasına bırakılmamalı, tedavi planı oluşturulurken gündeme getirilmelidir.
Çocuklarda testis kitlesi nasıl değerlendirilir?
Çocuklarda testis tümörleri erişkinlere göre daha nadirdir. Yine de ağrısız testis büyümesi, sertlik veya torbada asimetri fark edildiğinde çocuk ürolojisi muayenesi gerekir.
Değerlendirmede fizik muayene, testis ultrasonu ve yaşa göre yorumlanan tümör belirteçleri kullanılır. Özellikle küçük çocuklarda AFP değerinin yaşa göre değişebileceği unutulmamalıdır.
Çocuklarda görülen her testis kitlesine erişkinlerdeki yaklaşım uygulanmaz. Kitlenin özelliklerine göre testisi koruyan cerrahi seçenekler bazı çocuklarda değerlendirilebilir. Karar, görüntüleme ve ameliyat sırasındaki bulgulara göre kişiye özel verilir.
Kitleyi evde sıkmak veya takip etmek doğru mu?
Hayır. Kitlenin büyüklüğünü anlamak için sürekli sıkmak ağrıya ve tahrişe neden olabilir. Masaj yapmak, sıcak uygulamak veya doktor önerisi olmadan ilaç kullanmak tanıyı geciktirebilir.
Kitlenin ne zaman fark edildiği, ağrılı olup olmadığı ve boyutunda değişiklik gözlenip gözlenmediği not edilebilir. Ancak günlerce veya haftalarca kendi kendine küçülmesini beklemek doğru değildir.
Yeni fark edilen testis kitlesinde doğru adım, kısa süre içinde üroloji değerlendirmesi planlamaktır.
Hangi durumlarda acil başvuru gerekir?
Ani ve şiddetli testis ağrısı, bulantı, kusma, testisin yukarı çekilmiş görünmesi ve hızla artan şişlik acil değerlendirme gerektirir. Travma sonrası belirgin şişlik ve geçmeyen ağrı da bekletilmemelidir.
Ağrısız bir kitle çoğu zaman acil servis gerektirmez. Ancak geciktirilmeden üroloji randevusu alınmalıdır. Birkaç hafta veya ay beklemek, erken tanı fırsatını kaybettirebilir.
Ateş, kızarıklık ve hassasiyet varsa enfeksiyon ihtimali değerlendirilir. Testis torbasındaki şişlik sertleşmiş ve içeri gitmiyorsa kasık fıtığı sıkışması da düşünülebilir.
Muayenede neler yapılır?
Üroloji muayenesinde her iki testis birlikte değerlendirilir. Kitlenin testisin içinde mi, yüzeyinde mi yoksa testis dışındaki dokularda mı bulunduğu anlaşılmaya çalışılır. Kasık bölgesi ve lenf bezleri de muayeneye dahil edilebilir.
Çoğu hastada testis ultrasonu istenir. Şüpheli bir solid kitle saptanırsa tümör belirteçleri ve gerektiğinde karın, göğüs ve pelvis görüntülemeleri planlanabilir.
Her testis kitlesi aynı incelemeleri gerektirmez. Basit bir epididim kistiyle testis içindeki solid bir kitlenin değerlendirme ve tedavi süreci aynı değildir.
Erken değerlendirme neden önemlidir?
Testis tümörleri erken tanı aldığında tedavi başarısı oldukça yüksektir. Ayrıca erken evrede daha sınırlı tedavi yeterli olabilir. Başvurunun gecikmesi ise hastalığın testis dışına yayılma ihtimalini artırabilir.
Bununla birlikte erken değerlendirme yalnızca kanser açısından önemli değildir. Testis torsiyonu, enfeksiyon ve sıkışmış kasık fıtığı gibi durumlar da zamanında tedavi edilmediğinde testis dokusuna zarar verebilir.
Testiste fark edilen yeni bir değişiklik, vücudun verdiği bir işarettir. Bu işareti kanser korkusuyla görmezden gelmek yerine, nedenini muayene ve ultrasonla netleştirmek gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Testiste hissedilen her kitle kanser midir?
Hayır. Epididim kisti, hidrosel ve varikosel gibi iyi huylu nedenler daha sık görülebilir. Yine de yeni fark edilen her kitle muayene edilmelidir.
Ağrısız testis kitlesi önemli midir?
Evet. Testis tümörü çoğu zaman ağrısız bir sertlik veya büyüme olarak ortaya çıkabilir. Ağrı olmaması değerlendirmeyi ertelemek için gerekçe değildir.
Testis kitlesinde ilk yapılacak test nedir?
Fizik muayeneden sonra çoğunlukla testis Doppler ultrasonu yapılır. Ultrason kitlenin testisin içinde mi dışında mı olduğunu değerlendirmeye yardımcı olur.
Ani testis ağrısında ne yapılmalı?
Doğrudan acil servise başvurulmalıdır. Testis torsiyonunda erken müdahale testisin korunması açısından belirleyicidir.
Tümör belirteçleri normal çıkarsa kanser yok mudur?
Hayır. AFP, beta-hCG ve LDH değerlerinin normal olması testis tümörünü kesin olarak dışlamaz. Ultrason ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
