Mesane taşı, idrar kesesinin içerisinde minerallerin birikerek sertleşmesi sonucunda oluşan taşlardır. Böbrek taşlarıyla aynı üriner sistemin hastalıkları arasında yer alsa da oluşum nedenleri ve oluşturdukları belirtiler farklı olabilir.
Mesane taşlarının en önemli nedenlerinden biri mesanenin tam olarak boşaltılamamasıdır. Özellikle ileri yaş erkeklerde prostat büyümesine bağlı idrar çıkışının zorlaşması, mesanede taş oluşumunu kolaylaştırabilir.
Ancak mesane taşları yalnızca prostat hastalarında görülmez. İdrar kanalı darlıkları, nörojen mesane, tekrarlayan enfeksiyonlar, uzun süreli sonda kullanımı ve bazı doğumsal idrar yolu sorunları da mesane taşı oluşumuyla ilişkili olabilir.
Hastalar çoğunlukla sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma, alt karın ağrısı, idrarda kan veya idrar akımının aniden kesilmesi gibi şikâyetlerle başvurur.
Bazı hastalarda ise mesane taşı herhangi bir belirti oluşturmadan ultrason sırasında tesadüfen saptanabilir.
Mesane Taşı Nedir?
Mesane, böbreklerde üretilen idrarın vücuttan atılmadan önce depolandığı organdır.
Normalde böbreklerden gelen idrar mesanede birikir. Mesane yeterince dolduğunda kişi idrar yapma ihtiyacı hisseder ve mesane kasının kasılmasıyla idrar, üretra adı verilen kanaldan dışarı atılır.
Ancak bazı hastalarda mesane tamamen boşalamaz.
İdrar yapıldıktan sonra mesanede kalan idrara işeme sonrası artık idrar denir.
Özellikle fazla miktarda artık idrarın sürekli mesanede kalması, mineral kristallerinin oluşmasına ve zaman içerisinde büyüyerek taş haline gelmesine uygun bir ortam oluşturabilir.
Mesane taşları birkaç milimetre büyüklüğünde olabileceği gibi birkaç santimetreye ulaşabilir. Bazı hastalarda tek taş bulunurken bazılarında birden fazla taş görülebilir.
Mesane Taşı Neden Oluşur?
Mesane taşı oluşumunda en sık karşılaştığımız mekanizmalardan biri idrarın mesanede uzun süre kalmasıdır.
Mesane normal şekilde boşaldığında idrarla birlikte küçük kristaller de dışarı atılabilir. Ancak mesanede sürekli artık idrar bulunuyorsa kristallerin birikmesi ve büyümesi kolaylaşabilir.
Bununla birlikte her mesane taşı aynı nedenle oluşmaz.
Bazı taşlar doğrudan mesanenin içerisinde gelişir. Bazıları böbrekte oluştuktan sonra üreterden mesaneye ulaşır ancak dışarı atılamadığı için mesanede kalır.
Bazı hastalarda ise sonda, dikiş materyali veya başka bir yabancı cisim taş oluşumunun merkezini oluşturabilir.
Bu nedenle mesane taşı saptandığında yalnızca taşın çıkarılması değil, taşın neden oluştuğunun araştırılması da gerekir.
Prostat Büyümesi Mesane Taşına Neden Olur mu?
Evet. Özellikle ileri yaş erkeklerde mesane taşı oluşumunun önemli nedenlerinden biri iyi huylu prostat büyümesine bağlı mesane çıkış tıkanıklığıdır.
Prostat, mesaneden çıkan idrar kanalının başlangıç bölümünü çevreler.
Prostat büyüdüğünde idrar kanalını sıkıştırabilir. Bunun sonucunda idrar akımı zayıflayabilir, mesane tamamen boşalamayabilir ve işeme sonrasında içeride artık idrar kalabilir.
Mesanede biriken idrar, taş oluşumuna uygun bir ortam hazırlayabilir.
Örneğin 65 yaşındaki bir hasta uzun süredir idrarını zayıf yaptığını, gece sık sık tuvalete kalktığını ve işeme sonrasında mesanesinin tam boşalmadığını hissedebilir.
Ultrason yapıldığında hem prostat büyümesi hem de mesane içerisinde taş saptanabilir.
Bu durumda yalnızca taşı çıkarmak yeterli olmayabilir.
Prostatın oluşturduğu tıkanıklık devam ediyorsa mesane taşı ilerleyen dönemde yeniden oluşabilir.
Bununla birlikte prostat büyümesi bulunan her erkekte mesane taşı gelişmez. Taşın gerçekten mesane çıkış tıkanıklığıyla ilişkili olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.
İdrar Kanalı Darlığı Mesane Taşı Yapar mı?
Yapabilir.
Üretra darlığı, idrarın mesaneden dışarı çıkmasını sağlayan kanalın belirli bir bölümünde daralma meydana gelmesidir.
Bu daralma idrar akımını zorlaştırabilir.
Hasta idrar yaparken ıkınmak zorunda kalabilir, idrar akımı incelebilir veya mesanesini tam boşaltamayabilir.
Mesanede kalan artık idrar taş oluşumuna katkıda bulunabilir.
Özellikle daha önce idrar yolu ameliyatı geçirmiş, üretra travması yaşamış veya idrar kanalı darlığı bulunan hastalarda mesane taşı saptanırsa altta yatan darlığın değerlendirilmesi önemlidir.
Nörojen Mesane Mesane Taşına Neden Olabilir mi?
Evet.
Nörojen mesane, mesanenin sinirsel kontrolünün çeşitli hastalıklar nedeniyle etkilenmesidir.
Normal işeme için mesane kasının ve idrar tutmayı sağlayan kasların uyum içerisinde çalışması gerekir.
Omurilik yaralanması, spina bifida ve bazı nörolojik hastalıklarda bu koordinasyon bozulabilir.
Bunun sonucunda mesane tam boşalamayabilir veya idrarın boşaltılması için kateter kullanılması gerekebilir.
Özellikle mesanede sürekli artık idrar bulunması, tekrarlayan bakteriyel enfeksiyonlar ve uzun süreli kateter kullanımı taş riskini artırabilir.
Nörojen mesanesi bulunan hastalarda mesane taşının tekrarlama riski de daha yüksek olabilir.
Bu nedenle yalnızca taş tedavisi değil, mesanenin güvenli ve yeterli şekilde boşaltılması da tedavi planının parçasıdır.
İdrar Yolu Enfeksiyonu Mesane Taşı Oluşturur mu?
Bazı enfeksiyonlar taş oluşumuna katkıda bulunabilir.
Özellikle üreaz adı verilen enzimi üreten bazı bakteriler idrarın kimyasal yapısını değiştirerek enfeksiyon taşlarının gelişmesini kolaylaştırabilir.
Bu taşlar sıklıkla strüvit içerebilir.
Ancak her idrar yolu enfeksiyonu taş oluşturmaz.
Benzer şekilde mesanede taş bulunması da her zaman enfeksiyon olduğu anlamına gelmez.
Burada iki yönlü bir ilişki vardır.
Bazı enfeksiyonlar taş oluşumuna katkıda bulunabilirken mesane taşları da bakterilerin kalıcılığını kolaylaştırarak tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilir.
Bu nedenle sürekli tekrarlayan sistit şikâyeti bulunan hastalarda altta yatan mesane taşı gibi nedenler de düşünülmelidir.
İdrar Sondası Mesane Taşı Yapar mı?
Uzun süreli idrar sondası kullanımı mesane taşı riskini artırabilir.
Sonda yüzeyinde zaman içerisinde mineral birikintileri oluşabilir. Bakteriyel kolonizasyon ve idrarın kimyasal özelliklerindeki değişiklikler de bu sürece katkıda bulunabilir.
Özellikle kalıcı sonda kullanan ve nörojen mesanesi bulunan hastalarda taş oluşumu daha sık görülebilir.
Ancak her sonda kullanan hastada taş gelişeceği düşünülmemelidir.
Sonda bakımının uygun yapılması, mesanenin yeterli şekilde boşaltılması ve enfeksiyonların doğru değerlendirilmesi önemlidir.
Böbrek Taşı Mesaneye Düşerse Mesane Taşı Olur mu?
Evet, ancak her böbrek taşı mesaneye ulaştığında orada kalmaz.
Böbrekte oluşan küçük bir taş üreterden geçerek mesaneye ulaşabilir. Özellikle küçük taşlar buradan idrarla dışarı atılabilir.
Ancak hastanın mesane çıkışında tıkanıklık varsa veya mesane yeterince boşalamıyorsa taş içeride kalabilir.
Bu taşın çevresinde zaman içerisinde yeni mineral birikintileri oluşabilir ve taş büyüyebilir.
Dolayısıyla mesanede bulunan her taş mesanenin içerisinde sıfırdan oluşmuş değildir.
Bazıları üst idrar yollarından gelmiş olabilir.
Mesane Taşı Belirtileri Nelerdir?
Mesane taşı bazı hastalarda hiçbir belirti oluşturmayabilir.
Ancak taş mesanenin iç yüzeyini tahriş ettiğinde veya idrar çıkışını etkilediğinde çeşitli şikâyetler ortaya çıkabilir.
En sık görülen belirtiler arasında sık idrara çıkma, ani idrar sıkışması, idrar yaparken yanma, alt karın ağrısı ve idrarda kan bulunur.
Bazı hastalarda idrar akımı aniden kesilebilir.
Özellikle idrar yapmanın sonuna doğru ağrı veya yanmanın artması mesane taşı açısından dikkat çekici olabilir.
Güncel Avrupa Üroloji Derneği Kılavuzu’nda mesane taşıyla ilişkili belirtiler arasında sık idrara çıkma, hematüri, dizüri ve suprapubik ağrı ön plana çıkarılmaktadır.
Mesane Taşı Alt Karın Ağrısı Yapar mı?
Evet.
Mesane taşı ağrısı çoğunlukla göbek altındaki bölgede, yani alt karında hissedilebilir.
Bu bölgeye suprapubik bölge adı verilir.
Ağrı bazı hastalarda sürekli bir rahatsızlık şeklindeyken bazılarında özellikle idrar yaparken belirginleşir.
Mesane içerisinde hareket eden taş, mesane duvarını tahriş ederek ağrıya neden olabilir.
Taşın mesane çıkışına yaklaşması da şikâyetleri artırabilir.
Ancak alt karın ağrısı yalnızca mesane taşına özgü değildir. İdrar yolu enfeksiyonu, bağırsak hastalıkları ve farklı pelvik sorunlar da benzer ağrı oluşturabilir.
Mesane Taşı İdrar Yaparken Yanma Yapar mı?
Evet.
Mesane taşı idrar yaparken yanma ve rahatsızlık hissine neden olabilir.
Bu nedenle bazı hastalar ilk olarak idrar yolu enfeksiyonu geçirdiklerini düşünür.
Özellikle sık idrara çıkma ve ani sıkışma da bulunuyorsa tablo sistitle karıştırılabilir.
Burada önemli olan belirtilerin sürekli tekrarlayıp tekrarlamadığıdır.
Örneğin hasta birkaç kez idrar yolu enfeksiyonu tedavisi görmüş ancak yanma ve sıkışma şikâyetleri tamamen düzelmemiş olabilir.
Bu durumda mesanede taş veya başka bir yapısal problem olup olmadığı araştırılmalıdır.
Mesane Taşı İdrarda Kan Yapar mı?
Evet.
Taşın mesane iç yüzeyini tahriş etmesi nedeniyle idrarda kan görülebilir.
Kan bazen gözle fark edilecek kadar belirgindir. İdrar pembe veya kırmızı görünebilir.
Bazı hastalarda ise kan yalnızca idrar tahlilinde saptanır.
Mesane taşlarında özellikle işemenin son bölümünde kanama görülebilir.
Ancak gözle görülür idrar kanamasını yalnızca taşa bağlamak doğru değildir.
Mesane tümörleri ve başka üriner sistem hastalıkları da ağrılı veya ağrısız kanamaya neden olabilir.
Bu nedenle idrarda gözle görülür kan varsa, bilinen bir mesane taşı bulunsa bile kanamanın uygun şekilde değerlendirilmesi gerekir.
İdrar Akımının Aniden Kesilmesi Mesane Taşı Belirtisi midir?
Olabilir.
Mesane içerisinde serbest şekilde hareket eden bir taş bazen idrar çıkışının bulunduğu bölgeye yerleşebilir.
Böyle bir durumda idrar yaparken akım aniden durabilir.
Hasta pozisyon değiştirdiğinde taş yerinden hareket edebilir ve idrar akımı yeniden başlayabilir.
Bu belirti mesane taşında görülebilir ancak tek başına tanı koydurmaz.
Prostat büyümesi, üretra darlığı ve mesane boşaltma bozuklukları da kesintili idrar akımına neden olabilir.
Özellikle idrar akımındaki duraksamalar sık tekrarlanıyorsa ürolojik değerlendirme gerekir.
Mesane Taşı Sık İdrara Çıkmaya Neden Olur mu?
Evet.
Mesane taşı mesane duvarını tahriş ederek sıkışma hissini artırabilir.
Hasta mesanesi tam dolmadan tekrar tuvalete gitme ihtiyacı hissedebilir.
Bazen çok az miktarda idrar yapılmasına rağmen yeniden sıkışma ortaya çıkar.
Özellikle taşla birlikte prostat büyümesi veya aşırı aktif mesane bulunuyorsa sık idrara çıkma şikâyetleri daha belirgin olabilir.
Ancak sık idrara çıkmanın birçok nedeni vardır.
Bu nedenle yalnızca bu belirtiyle mesane taşı tanısı konulmaz.
Mesane Taşı Erkeklerde Penis Ucuna Ağrı Yapar mı?
Bazı hastalarda ağrı penis ucuna veya genital bölgeye yansıyabilir.
Bunun nedeni mesane ve genital bölgeden gelen sinirsel uyarıların bazı ortak yolları kullanmasıdır.
Hasta asıl sorun mesanede olmasına rağmen penis ucunda yanma veya batma hissedebilir.
Özellikle işeme sırasında ortaya çıkan ve ardından azalan ağrılarda mesane ve üretra birlikte değerlendirilmelidir.
Penis ucundaki her ağrı mesane taşı değildir. Üretrit, idrar yolu enfeksiyonu ve idrar kanalı darlığı gibi nedenler de benzer şikâyetler oluşturabilir.
Mesane Taşı Böbrek Taşı Gibi Şiddetli Ağrı Yapar mı?
Her zaman aynı ağrı karakterini oluşturmaz.
Böbrek taşı üretere girdiğinde genellikle şiddetli renal kolik meydana gelir. Ağrı böğürden kasığa doğru yayılabilir.
Mesane taşında ise alt karın ağrısı, idrar yaparken yanma ve sıkışma daha ön planda olabilir.
Bununla birlikte mesane taşı da idrar çıkışını tıkadığında ciddi ağrı oluşturabilir.
Özellikle hiç idrar yapamama gelişirse mesane aşırı dolabilir ve belirgin alt karın ağrısı ortaya çıkabilir.
Bu durum acil değerlendirme gerektirir.
Mesane Taşı Kadınlarda Görülür mü?
Evet.
Mesane taşları erkeklerde daha sık görülse de kadınlarda da oluşabilir.
Kadınlarda mesane taşı saptandığında mesanenin boşalmasını etkileyen sorunlar, geçirilmiş pelvik ameliyatlar, yabancı cisimler ve enfeksiyonlar gibi nedenler değerlendirilir.
Özellikle daha önce idrar kaçırma ameliyatı geçirmiş bir hastada mesane içerisine uzanan cerrahi materyal bulunması taş oluşumuna neden olabilir.
Kadın hastada sürekli tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve mesanenin tam boşalamaması da araştırılmalıdır.
Çocuklarda Mesane Taşı Olur mu?
Evet.
Mesane taşı yalnızca erişkinlerde görülen bir hastalık değildir.
Çocuklarda da mesane taşı gelişebilir ancak altta yatan nedenler erişkinlerden farklı olabilir.
Özellikle bazı bölgelerde yetersiz sıvı alımı, tekrarlayan ishal ve beslenme yetersizlikleriyle ilişkili primer mesane taşları görülebilir.
Bunun yanında doğumsal idrar yolu tıkanıklıkları, nörojen mesane, mesane boşaltma bozuklukları ve geçirilmiş üriner sistem ameliyatları da taş oluşumuna katkıda bulunabilir.
Çocuklarda mesane taşı saptandığında yalnızca taşın çıkarılmasıyla yetinmemek gerekir.
Taşın neden oluştuğu, çocuğun mesanesini normal şekilde boşaltıp boşaltamadığı ve metabolik bir taş hastalığı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Çocuklarda Mesane Taşı Belirtileri Nelerdir?
Çocuklar şikâyetlerini yetişkinler kadar açık şekilde tarif edemeyebilir.
Özellikle küçük çocuklarda huzursuzluk, ağlama ve idrar yaparken zorlanma ön planda olabilir.
Daha büyük çocuklarda alt karın ağrısı, idrarda yanma, sık idrara çıkma, gündüz idrar kaçırma veya idrarda kan görülebilir.
Bazı erkek çocuklarda penis ucunu çekiştirme gibi davranışlar da taşla ilişkili rahatsızlığın belirtisi olabilir.
Taş idrar çıkışını tıkarsa idrar yapamama gelişebilir.
Çocuklarda mesane taşı değerlendirmesinde ultrason önemli bir ilk görüntüleme yöntemidir.
Mesane Taşı Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve işeme alışkanlıkları değerlendirilir.
Özellikle zayıf idrar akımı, kesintili işeme, sıkışma, tekrarlayan enfeksiyon ve idrarda kan bulunup bulunmadığı sorgulanır.
Ardından fizik muayene ve uygun testler yapılabilir.
İdrar tahlilinde kan veya enfeksiyon bulguları araştırılır. Gerektiğinde idrar kültürü istenir.
Mesane taşının gösterilmesinde ultrason çoğu zaman ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
Ancak ultrason her taşı göstermeyebilir. Şüphe devam ediyorsa bilgisayarlı tomografi veya sistoskopi gerekebilir.
Güncel EAU Kılavuzu, mesane taşı şüphesinde ilk görüntüleme olarak ultrason kullanılmasını önermektedir.
Ultrasonda Mesane Taşı Görülür mü?
Çoğu mesane taşı ultrasonla saptanabilir.
Mesanenin dolu olması görüntüleme açısından yardımcıdır.
Ultrasonda taş genellikle parlak bir odak şeklinde görülür ve arkasında akustik gölgelenme oluşturabilir.
Mesane içerisinde hareket edebilen taşlar hastanın pozisyonu değiştirildiğinde farklı bir konuma geçebilir.
Ancak çok küçük taşlar veya görüntülemeyi zorlaştıran koşullar nedeniyle bazı taşlar gözden kaçabilir.
Bu nedenle belirtiler devam ediyorsa ultrasonun normal olması her zaman bütün mesane hastalıklarının dışlandığı anlamına gelmez.
Sistoskopi Mesane Taşını Gösterir mi?
Evet.
Sistoskopi, ince bir kamera aracılığıyla idrar kanalından mesaneye girilerek mesanenin içeriden incelenmesidir.
Mesane taşı doğrudan görülebilir.
Ayrıca mesane içerisinde başka bir sorun bulunup bulunmadığı da değerlendirilebilir.
Özellikle açıklanamayan kanama, tekrarlayan belirtiler veya görüntüleme sonuçlarının yetersiz olduğu hastalarda sistoskopi değerli olabilir.
Sistoskopi sırasında görülen uygun taşlar gerekli koşullarda aynı seansta tedavi edilebilir.
Mesanede Artık İdrar Ölçümü Neden Yapılır?
Mesane taşı bulunan hastalarda taşın neden oluştuğunu anlamak için mesanenin ne kadar iyi boşaldığını değerlendirmek gerekir.
Hasta idrarını yaptıktan sonra ultrasonla mesanede kalan idrar miktarı ölçülebilir.
Buna postvoid rezidü veya işeme sonrası artık idrar ölçümü adı verilir.
Yüksek miktarda artık idrar bulunması mesane çıkış tıkanıklığını veya mesane kasının yeterince kasılamadığını düşündürebilir.
Gerekli hastalarda üroflovmetri adı verilen idrar akım testi de yapılabilir.
Bu testler özellikle prostat büyümesi, üretra darlığı veya nörojen mesane şüphesinde önemlidir.
Mesane Taşı Kendiliğinden Düşer mi?
Bazı küçük taşlar kendiliğinden idrarla dışarı atılabilir.
Özellikle böbrekten mesaneye gelmiş, küçük ve mesane çıkışında tıkanıklık bulunmayan taşlarda bu mümkündür.
Ancak mesanenin içerisinde oluşmuş ve büyümüş taşlar çoğu zaman kendiliğinden düşmez.
Özellikle prostat büyümesi veya üretra darlığı nedeniyle idrar çıkışı zorlaşmışsa taşın dışarı atılması da güçleşir.
Bu nedenle mesane taşı olan her hastaya yalnızca bol su içerek taşı düşürmesi önerilmez.
Taşın büyüklüğü, mesanenin boşalma fonksiyonu ve idrar çıkışında tıkanıklık olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Mesane Taşı İlaçla Eritilir mi?
Bütün mesane taşları ilaçla eritilemez.
Taşın kimyasal yapısı bu konuda belirleyicidir.
Özellikle ürik asit taşlarında idrarın uygun şekilde alkalileştirilmesiyle taşın çözülmesi mümkün olabilir.
Ancak bu tedavi doktor kontrolünde yapılmalı ve idrar pH’sı düzenli takip edilmelidir.
Kalsiyum içeren taşlar ise bu yöntemle eritilemez.
Bitkisel ürünlerin veya çeşitli karışımların mesane taşlarını güvenilir şekilde erittiğine ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Mesane Taşı Nasıl Tedavi Edilir?
Mesane taşlarının önemli bir bölümünde endoskopik taş tedavisi uygulanabilir.
En sık kullanılan yöntemlerden biri transüretral sistolitotripsidir.
Bu işlemde idrar kanalından endoskopla mesaneye girilir. Taş doğrudan görülür ve uygun cihazlarla küçük parçalara ayrılır.
Taş kırma işlemi lazer, pnömatik veya başka enerji kaynaklarıyla gerçekleştirilebilir.
Oluşan parçalar mesaneden dışarı alınır.
Bu yöntemin avantajı vücutta kesi yapılmadan taşın doğrudan tedavi edilebilmesidir.
Ancak çok büyük taşlarda veya idrar kanalından girişin uygun olmadığı hastalarda farklı cerrahi yöntemler gerekebilir.
Lazerle Mesane Taşı Kırma Nasıl Yapılır?
Lazerle mesane taşı kırma işleminde endoskopik olarak taşa ulaşılır.
Taş lazer enerjisiyle küçük parçalara ayrılır ve uygun yöntemlerle dışarı çıkarılır.
İşlem sırasında hastanın durumuna göre spinal veya genel anestezi tercih edilebilir.
Ameliyatın süresi taşın büyüklüğüne, sayısına ve sertliğine göre değişir.
Bazı hastalarda işlem sonrasında kısa süreli idrar sondası kullanılması gerekebilir.
Tedavi sonrasında geçici idrar yanması veya hafif kanama görülebilir.
Ancak ateş, idrar yapamama, yoğun kanama veya giderek artan ağrı gelişirse değerlendirme gerekir.
Büyük Mesane Taşları Nasıl Çıkarılır?
Çok büyük mesane taşlarında taşın idrar kanalından parçalanarak çıkarılması her zaman en uygun yöntem olmayabilir.
Bu hastalarda perkütan sistolitotripsi veya açık sistolitotomi gibi seçenekler gündeme gelebilir.
Perkütan yöntemde alt karın bölgesinden mesaneye küçük bir giriş yapılarak taş tedavi edilir.
Açık cerrahi ise özellikle çok büyük taşlarda veya başka yöntemlerin uygun olmadığı hastalarda düşünülebilir.
Tedavi seçimi taşın büyüklüğü kadar hastanın idrar kanalı anatomisine ve daha önce geçirdiği ameliyatlara da bağlıdır.
Çocuklarda da benzer seçenekler bulunur ancak idrar kanalının çapı ve gelişimi nedeniyle yöntem seçimi daha dikkatli yapılır.
Mesane Taşıyla Birlikte Prostat Ameliyatı Yapılır mı?
Uygun hastalarda aynı seansta yapılabilir.
Özellikle mesane taşı oluşumuna prostat büyümesinin neden olduğu düşünülüyorsa taşın çıkarılması sırasında prostatın oluşturduğu tıkanıklığın da tedavi edilmesi gündeme gelebilir.
Ancak mesane taşı bulunan her erkekte prostat ameliyatı zorunlu değildir.
Bazı hastalarda taş tedavisinden sonra prostat şikâyetleri ilaçla kontrol edilebilir.
Bazılarında ise belirgin mesane çıkış tıkanıklığı nedeniyle TURP veya HoLEP gibi cerrahi yöntemler daha uygun olabilir.
Karar, prostatın büyüklüğü, idrar akımı, artık idrar miktarı ve hastanın genel durumuna göre verilir.
Burada amaç yalnızca mevcut taşı temizlemek değil, tekrar oluşmasına neden olan koşulları da mümkün olduğunca düzeltmektir.
Mesane Taşı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Küçük ve belirti oluşturmayan bazı taşlar belirli koşullarda takip edilebilir.
Ancak özellikle mesanenin içerisinde oluşmuş, belirti veren taşlar çoğu zaman aktif tedavi gerektirir.
Tedavi edilmeyen taşlar mesane duvarını tahriş etmeye devam edebilir.
Bunun sonucunda sık idrara çıkma, ağrı, idrarda kanama ve tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir.
Taş mesane çıkışını tıkarsa ani idrar yapamama gelişebilir.
Uzun süre devam eden mesane boşaltma sorunları bazı hastalarda üst idrar yollarını ve böbrek fonksiyonlarını da etkileyebilir.
Bu nedenle belirti veren mesane taşını yalnızca ağrı kesicilerle uzun süre takip etmek uygun olmayabilir.
Mesane Taşı Tekrarlar mı?
Evet.
Özellikle taşın oluşmasına neden olan problem devam ediyorsa tekrarlama ihtimali vardır.
Örneğin prostat büyümesine bağlı mesanesini boşaltamayan bir hastanın taşı çıkarılmış ancak belirgin boşaltma sorunu devam ediyorsa yeniden taş oluşabilir.
Benzer şekilde nörojen mesane, kalıcı sonda veya mesane içerisinde yabancı cisim bulunan hastalarda tekrar riski daha yüksek olabilir.
Bu nedenle taş tedavisi sonrasında gerekli hastalarda:
- İdrar akımı
- İşeme sonrası artık idrar
- Enfeksiyon durumu
- Taşın kimyasal yapısı
- Metabolik risk faktörleri
değerlendirilir.
Takip sıklığı hastaya göre belirlenir. Bütün mesane taşı hastaları için geçerli tek bir kontrol aralığı yoktur.
Mesane Taşını Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
Mesane taşı oluşumunu önlemede en önemli yaklaşım altta yatan nedenin düzeltilmesidir.
Prostat büyümesi nedeniyle idrarını boşaltamayan hastada yalnızca su tüketimini artırmak yeterli değildir.
Benzer şekilde üretra darlığı veya nörojen mesane bulunan hastada mesanenin güvenli biçimde boşaltılması gerekir.
Yeterli sıvı tüketimi idrarın aşırı yoğunlaşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Ancak sıvı ihtiyacı kişinin yaşına, aktivitesine, böbrek fonksiyonlarına ve başka hastalıklarına göre değişir.
İdrarını uzun süre tutma alışkanlığı bulunan kişilerde düzenli işeme alışkanlığı geliştirmek de yararlı olabilir.
Tekrarlayan taşlarda taş analizi ve gerekli metabolik testler beslenme önerilerinin kişiselleştirilmesine yardımcı olur.
Mesane Taşı Hangi Durumlarda Acildir?
Mesane taşı bulunan hastada bazı belirtiler hızlı değerlendirme gerektirir.
Özellikle hiç idrar yapamama, belirgin alt karın şişliği ve şiddetli ağrı acil idrar retansiyonunu düşündürebilir.
Ateş ve titreme enfeksiyon açısından önemlidir.
Yoğun pıhtılı idrar kanaması, genel durumda bozulma veya idrar miktarında belirgin azalma da geciktirilmemelidir.
Bu belirtilerin bulunması halinde normal poliklinik randevusunu beklemek yerine acil sağlık değerlendirmesine başvurulmalıdır.
Mesane Taşı İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Mesane taşlarının tanısı ve tedavisi üroloji bölümünün alanına girer.
Çocuklarda ise çocuk ürolojisi değerlendirmesi uygundur.
Mesane taşı saptandığında ürolog taşın büyüklüğünü ve yerini değerlendirmekle birlikte idrar akımını engelleyen bir sorun bulunup bulunmadığını da araştırır.
Özellikle ileri yaş erkeklerde prostat büyümesi, çocuklarda doğumsal idrar yolu sorunları ve nörolojik hastalığı bulunan kişilerde mesane boşaltma fonksiyonu önem taşır.
Bu nedenle başarılı bir mesane taşı tedavisinde yalnızca taşın çıkarılmış olması yeterli değildir.
Taşın neden oluştuğunun da anlaşılması gerekir.
Ankara’da mesane taşı, prostat büyümesi, idrar yapma güçlüğü, idrar kanalı darlıkları, nörojen mesane ve endoskopik taş tedavilerinin değerlendirilmesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mesane taşı neden oluşur?
Mesane taşları en sık mesanenin tam boşalamamasıyla ilişkili olarak gelişir. Özellikle prostat büyümesi, idrar kanalı darlığı, nörojen mesane, enfeksiyonlar ve uzun süreli sonda kullanımı taş oluşumuna katkıda bulunabilir.
Mesane taşı ağrısı nereye vurur?
Mesane taşı ağrısı çoğunlukla alt karın bölgesinde hissedilir. Bazı erkeklerde penis ucuna veya genital bölgeye yansıyabilir. Ağrı özellikle idrar yaparken veya işemenin sonuna doğru artabilir.
Mesane taşı kendiliğinden düşer mi?
Küçük ve böbrekten mesaneye gelmiş bazı taşlar kendiliğinden atılabilir. Ancak mesanenin içerisinde oluşan ve özellikle idrar çıkışında tıkanıklıkla ilişkili taşlar çoğu zaman kendiliğinden düşmez.
Mesane taşı ameliyatsız tedavi edilir mi?
Bazı küçük taşlar kendiliğinden atılabilir. Ürik asit taşlarının bir bölümünde doktor kontrolünde idrar alkalizasyonuyla eritme tedavisi düşünülebilir. Ancak birçok mesane taşının endoskopik olarak parçalanıp çıkarılması gerekir.
Mesane taşı prostat ameliyatıyla birlikte çıkarılabilir mi?
Evet. Prostat büyümesine bağlı belirgin mesane çıkış tıkanıklığı bulunan uygun hastalarda mesane taşı ve prostat aynı seansta tedavi edilebilir. Ancak her mesane taşı hastasında prostat ameliyatı gerekli değildir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
