Yenidoğan bebeklerde torbalarda görülen şişlik, aileleri en çok tedirgin eden bulgulardan biridir. Bu şişliğin sık nedenlerinden biri su fıtığıdır. Tıbbi adıyla hidrosel olarak bilinen bu durum, testisin etrafındaki zar içinde sıvı birikmesiyle ortaya çıkar. Çoğu zaman ağrısızdır. Bebek huzursuz görünmez. Ama görüntü belirgin olduğu için aile doğal olarak endişelenir.
İyi haber şu: Her torba şişliği acil ameliyat anlamına gelmez. Kötü haber şu: Her şişlik de “nasıl olsa geçer” diye bekletilmemelidir. Burada ayrımı doğru yapmak gerekir.
Su fıtığı nasıl oluşur?
Testislerin etrafındaki zar içinde normalde az miktarda sıvı bulunur. Bu sıvı testisi dış etkenlerden korur ve hareketini kolaylaştırır. Sorun, bu sıvının normalden fazla birikmesiyle başlar. İşte bu tabloya su fıtığı denir.
Aileler bunu çoğu zaman torbada dolgunluk, şişlik ve bazen ışık tutulduğunda daha şeffaf bir görünüm olarak fark eder. Ağrı genellikle olmaz. Kızarıklık da çoğu vakada görülmez.
Yenidoğan bebeklerde su fıtığı neden olur?
Anne karnındaki gelişim sırasında testisler karın içinden torbaya iner. Bu iniş sırasında karın ile torba arasında ince bir kanal oluşur. Doğumdan sonra bu kanalın kapanması beklenir. Eğer kapanma tam olmazsa ya da içeride sıvı kalırsa hidrosel gelişebilir.
Burada iki ana tablo vardır. Birinde kanal tamamen kapanmıştır, ama içeride sıvı kalmıştır. Buna daha basit tip su fıtığı diyebiliriz. Diğerinde ise kanal açık kalmaya devam eder. Bu durumda karın içindeki sıvı torbaya geçebilir. Bu ikinci grup daha dikkatli izlenmelidir. Çünkü bazen kasık fıtığı ile birlikte görülebilir.
Su fıtığı nasıl anlaşılır?
En sık bulgu torbalarda şişliktir. Bu şişlik tek taraflı da olabilir, iki taraflı da. Bazı bebeklerde gün içinde büyüklüğü değişebilir. Sabah daha küçük, akşam daha belirgin olabilir. Bu değişkenlik bize kanalın açık olup olmadığı hakkında fikir verebilir.
Şu soru önemlidir: Şişlik sabit mi, yoksa gün içinde belirgin şekilde değişiyor mu?
Bu ayrıntı, izlem kararını etkileyebilir.
Su fıtığı ağrı yapar mı?
Çoğu zaman hayır. Hidrosel genellikle ağrısızdır. Bebek sadece görüntü olarak farklı görünür. Eğer ağrı, belirgin huzursuzluk, kızarıklık, sertlik ya da ani büyüme varsa, yalnızca su fıtığı düşünülmez. Bu durumda kasık fıtığı, sıkışma veya başka bir çocuk ürolojisi sorunu açısından değerlendirme gerekir.
Kısacası ağrısız şişlik çoğu zaman sakin izlenir. Ağrılı şişlik ise daha ciddiye alınır.
Her su fıtığında ameliyat gerekir mi?
Hayır. Bu noktada gereksiz acele çoğu durumda doğru olmaz.
Kasık fıtığı gibi eşlik eden acil bir problem yoksa, birçok hidrosel bir süre izlenebilir. Özellikle ilk 1 yaş içinde gerileme şansı vardır. Bazı çocuklarda bu izlem süresi 1.5 hatta 2 yaşa kadar uzatılabilir. Ama burada karar yaşa bakıp otomatik verilmez. Muayene bulgusu, şişliğin değişkenliği ve eşlik eden durumlar birlikte değerlendirilir.
Bizim yaklaşımımız nettir: Şişlik var diye hemen ameliyat demeyiz. Ama geçer diye kontrolsüz beklemeyi de doğru bulmayız.
Hangi durumlarda ameliyat düşünülür?
Şişlik zamanla kaybolmuyorsa, belirgin şekilde devam ediyorsa, büyüyorsa ya da beraberinde kasık fıtığı şüphesi varsa ameliyat gündeme gelir. Özellikle kanal açıklığının sürdüğü düşünülen hidrosellerde cerrahi daha anlamlı olabilir.
1 yaş sonrasında devam eden, 1.5-2 yaş civarında hâlâ düzelmeyen olgularda ameliyat daha sık düşünülür. Buradaki amaç yalnızca görüntüyü düzeltmek değil, altta devam eden açıklığı kapatmaktır.
Aileler ne yapmalı?
İlk yapılacak şey paniği bırakıp düzenli gözlem yapmaktır. Şişliğin tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu, gün içinde değişip değişmediği, bez değiştirirken belirginleşip belirginleşmediği dikkatle izlenebilir. Ama nihai karar evde verilmez. Muayene gerekir.
Yenidoğan ve bebeklerde torba şişliği olan her çocuk aynı değildir. Bazı bebek sadece izlenir. Bazı bebekte ise daha erken müdahale planlanır. Farkı belirleyen şey deneyimli fizik muayenedir.
Ankara’da yenidoğan ve bebeklerde su fıtığı, kasık fıtığı, hidrosel ve testisle ilgili çocuk ürolojisi değerlendirmeleri Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Su fıtığı tehlikeli midir?
Çoğu zaman acil tehlike oluşturmaz. Ama kasık fıtığı ile birlikte olabilir ya da uzun süre devam edebilir. Bu yüzden muayene önemlidir.
Su fıtığı kendiliğinden geçer mi?
Evet, birçok bebekte ilk 1 yıl içinde gerileyebilir. Bazı çocuklarda izlem süresi 1.5-2 yaşa kadar uzatılabilir.
Hidrosel ile kasık fıtığı aynı şey midir?
Hayır. Hidroselde sıvı birikimi vardır. Kasık fıtığında ise karın içi dokular kanaldan aşağı iner. Bazen birlikte görülebilirler.
Su fıtığı ağrı yapar mı?
Genellikle hayır. Ağrı, sertlik veya kızarıklık varsa yeniden değerlendirme gerekir.
Ne zaman ameliyat gerekir?
Şişlik düzelmiyorsa, büyüyorsa ya da kasık fıtığı şüphesi varsa cerrahi düşünülür. Karar muayene ile verilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43
Ankara Ticaret Merkezi B Blok
Çankaya / Ankara
Telefon: 0312 285 80 32
E-posta: info@yukselcemaygun.com
