Çocuğun idrarını eğri yapması tek başına nadir bir durum değildir. Ama normal kabul edip geçmek de her zaman doğru olmaz. Çünkü bu görüntünün arkasında basit bir neden de olabilir, değerlendirme gerektiren bir durum da.
Biz bu tabloyu kabaca üç grupta düşünürüz. İlk grup daha çok sünnetsiz çocuklarda görülür. Sünnet derisinin uzun ya da dar olması nedeniyle idrar düz akmak yerine sağa sola saçılabilir. Aile bunu bazen “eğri yapıyor” diye tarif eder. Oysa sorun her zaman penisin kendisinde değil, idrarın çıkış yolundaki yönlenmededir.
Sünnetsiz çocuklarda idrarın sağa sola dağılması ne anlama gelir?
Sünnetsiz çocuklarda en sık nedenlerden biri sünnet derisinin idrar çıkışını tam ve düzgün yönlendirememesidir. İdrar deliği normal yerde olsa bile, deri uzun ya da dar ise akım çatallanabilir, sağa sola dağılabilir ya da düzensiz çıkabilir.
Bu tablo her zaman hastalık anlamına gelmez. Ama çocuk idrar yaparken zorlanıyorsa, sünnet derisi balon gibi şişiyorsa ya da tekrarlayan enfeksiyonlar oluyorsa daha dikkatli bakmak gerekir. Çünkü burada artık sadece görüntü değil, işeme kalitesi de önem kazanır.
Sünnetli çocuklarda yukarı doğru ve ince idrar neden olur?
Burada en sık düşündüğümüz durumlardan biri idrar deliğinin daralmasıdır. Özellikle sünnetli çocuklarda bazen idrar deliği olması gerekenden daha dar hale gelir. Bu durumda çocuk idrarını ince, basınçlı ve bazen yukarı doğru yapabilir.
Aileler bunu çoğu zaman çok net fark eder. Çocuk klozete düzgün yapamaz. Ayağa yaparken idrar beklenmedik şekilde yukarı fırlar. Bu tablo çoğu durumda basit bir “alışkanlık” değildir. Muayene ile değerlendirilmesi gerekir.
Penis eğriliği idrar akışını etkiler mi?
Evet, etkileyebilir.
Hem sünnetli hem sünnetsiz çocuklarda penis eğriliği varsa, idrar düz değil eğri akabilir. Burada mesele yalnızca akımın yönü değildir. Penisin anatomik ekseni de idrarın gidiş yönünü değiştirir. Bazı aileler bunu banyo sırasında fark eder, bazıları ise çocuk ayakta işemeye başladığında daha net görür.
Hafif eğrilik her zaman büyük bir sorun anlamına gelmez. Ama belirgin bir eğrilik varsa, hele buna işeme zorluğu da eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Hipospadias varsa idrar neden aşağı doğru akar?
Hipospadias, idrar deliğinin penis ucunda değil daha aşağıda yer aldığı doğumsal bir durumdur. Böyle çocuklarda idrar doğal olarak aşağı doğru, bazen dağınık, bazen de kontrolü zor bir şekilde akabilir.
Burada önemli olan şey sadece akımın yönü değildir. Peniste eğrilik, sünnet derisinin farklı görünmesi ve ileride düzeltme gerekliliği de tabloya eşlik edebilir. Bu yüzden hipospadias şüphesi olan çocuklarda “biraz büyüsün bakarız” yaklaşımı çoğu durumda iyi bir yaklaşım değildir.
Hangi durumda muayene gerekir?
Biz özellikle şu durumlarda beklemeyi doğru bulmayız: çocuk idrarını sürekli eğri yapıyorsa, idrar akımı çok inceyse, yukarı fırlıyorsa, aşağı doğru belirgin kaçıyorsa, penis eğriliği fark ediliyorsa ya da idrar yaparken zorlanma varsa muayene gerekir.
Bir başka önemli nokta da şu: Çocuk yalnızca eğri yapmıyor, aynı zamanda damla damla yapıyor ya da idrarını tam boşaltamıyor gibi görünüyorsa bu işeme düzenini etkileyen bir soruna işaret edebilir.
Evde aile neye dikkat etmeli?
Çocuğun idrar yapma şeklini mümkünse sakin bir anda gözlemleyin. Akım tek parça mı? İnce mi? Sağa sola mı dağılıyor? Yukarı mı kaçıyor? Aşağı mı yöneliyor? Çocuk zorlanıyor mu?
Bu gözlem çoğu zaman muayeneden önce çok değerli bilgi verir. Ama tanıyı evde koymaya çalışmak doğru olmaz. Çünkü aynı görüntü, farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Ne zaman çocuk ürolojisi görüşü almak gerekir?
Çocuğunuzda penis eğriliği, ince idrar akımı, yukarı ya da aşağı belirgin yönlenen işeme, çatallı akım ya da benzer bir durumdan şüpheleniyorsanız çocuk ürolojisi değerlendirmesi uygun olur. Burada amaç sadece “neden eğri yapıyor” sorusunu yanıtlamak değil, altta düzeltilebilir bir durum olup olmadığını anlamaktır.
Ankara’da çocuklarda eğri idrar yapma, penis eğriliği, hipospadias, sünnet derisi sorunları ve işeme bozukluklarının değerlendirilmesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun idrarını eğri yapması normal mi?
Bazen basit nedenlere bağlı olabilir. Ama sürekli oluyorsa ve özellikle zorlanma eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Sünnetsiz çocuklarda idrarın dağılması önemli midir?
Her zaman değil. Ancak sünnet derisi çok dar, uzun ya da enfeksiyon eğilimi varsa daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Sünnetli çocukta ince ve yukarı doğru idrar neyi düşündürür?
İdrar deliğinde daralma olasılığı akla gelir. Muayene ile netleştirilmesi gerekir.
Hipospadias olan çocuk idrarı aşağı doğru yapar mı?
Evet, sık görülen durumlardan biridir. Çünkü idrar deliği normal yerden daha aşağıda olabilir.
Penis eğriliği her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Hafif eğrilikler bazen sadece izlenir. Ama belirgin eğrilik ve işeme sorunu varsa tedavi değerlendirilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
