Evet, azaltabilir. Ama bu cümleyi tek başına bırakmak doğru olmaz.
Sünnetin erkek bebeklerde ve çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu riskini düşürdüğüne dair güçlü veriler var. Etki özellikle yaşamın ilk yılında daha belirgin. Yine de şu gerçeği açık söylemek gerekir: Bu, “sünnet olan çocuk hiç enfeksiyon geçirmez” anlamına gelmez. Sünnet riski azaltır. Riski sıfırlamaz.
Sünnet neden koruyucu olabilir?
Sünnet derisinin altında nemli ve kapalı bir alan oluşur. Bu alan bazı bakteriler için uygun bir tutunma yüzeyi haline gelebilir. Özellikle bebeklik döneminde bu durum önem kazanır. Sünnet sonrası temizlik daha kolay hale gelir ve bazı çocuklarda bakterilerin idrar yoluna ulaşma olasılığı azalır. Pratikte gördüğümüz fark tam olarak budur. Mesele yalnızca “deri alındı” değildir; mikrobiyal yük ve hijyen dinamiği değişir.
Her çocuk için aynı derecede önemli midir?
Hayır. Her durumda aynı ağırlıkta düşünmeyiz.
Sağlıklı, ek riski olmayan bir erkek çocukta idrar yolu enfeksiyonu görülme olasılığı zaten çok yüksek değildir. Bu nedenle yalnızca “enfeksiyon olmasın” diye tüm ailelere tek bir yön çizmek doğru olmaz. Buna karşılık böbrek genişlemesi, vezikoüreteral reflü, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ya da sünnet derisiyle ilgili ciddi darlık yaşayan çocuklarda bu başlık daha ciddi hale gelir. Yani aynı bilgi, her çocukta aynı klinik anlama gelmez.
En büyük fark hangi yaşta görülür?
En belirgin fark, bebeklik döneminde karşımıza çıkar. Özellikle ilk yıl içinde sünnetsiz erkek bebeklerde idrar yolu enfeksiyonu riski daha yüksektir. Amerikan Pediatri Akademisi’nin politika metinlerinde bu yarar açık biçimde yer alır. Ama aynı metinler, bu bilginin otomatik olarak her aile için tek ve zorunlu bir karar anlamına gelmediğini de gösterir. İşte burada dengeli düşünmek gerekir. Risk azalır. Karar kişiseldir.
Sünnet tek başına yeterli koruma sağlar mı?
Hayır. Çoğu durumda tek başına yetmez.
Bir çocukta reflü varsa, işeme bozukluğu varsa, kabızlık eşlik ediyorsa ya da böbrek-idrar yolu yapısında doğumsal bir sorun bulunuyorsa, sadece sünnet yaparak tabloyu çözmeyi beklemek çoğu zaman gerçekçi değildir. Burada esas iş, altta yatan nedeni doğru bulmaktır. Sık enfeksiyon geçiren erkek çocukta soru yalnızca “sünnet oldu mu” olmamalı. Asıl soru şu olmalı: Bu çocuk neden enfeksiyon geçiriyor?
Peki tıbbi olarak ne zaman daha çok düşünülür?
Biz bu konuyu özellikle üç grupta daha dikkatli tartışırız. Birincisi, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu geçiren erkek çocuklar. İkincisi, prenatal ya da postnatal böbrek genişlemesi olan bebekler. Üçüncüsü ise sünnet derisinde belirgin darlık bulunan, temizlikte zorlanan ya da sık iltihap yaşayan çocuklar.
Özellikle böbrek genişlemesi olan erkek bebeklerde sünnetin enfeksiyon riskini azaltabileceğine dair veriler dikkat çekicidir. Ama bu da her çocukta otomatik karar anlamına gelmez. Muayene, öykü ve risk düzeyi birlikte değerlendirilmelidir.
Aileler bu konuda en çok nerede yanılıyor?
İki uç yaklaşım görüyoruz. Bir grup, sünneti tüm enfeksiyonların kesin çözümü sanıyor. Diğer grup ise bu etkinin hiç önemi olmadığını düşünüyor.
İkisi de eksik. Doğru yaklaşım şudur: Sünnet, bazı çocuklarda anlamlı koruma sağlar. Ama çocuk ürolojisinde tek başına sihirli çözüm diye bir şey yoktur. Eğer çocuk ateşli enfeksiyon geçiriyorsa, işeme sorunu varsa ya da ultrason bulguları şüpheliyse, karar tek bir başlığa indirgenmemelidir.
Karar nasıl verilmeli?
Bu kararı aile tek başına internet yorumlarıyla vermemeli. Çocuğun yaşı, enfeksiyon öyküsü, penis yapısı ve varsa ek ürolojik sorunlar değerlendirilmelidir. Çünkü bazı çocukta sünnet gerçekten koruyucu planın parçasıdır. Bazı çocukta ise önce başka problemleri çözmek gerekir. Biz hızlı karar yerine doğru sırayı önemseriz.
Ankara’da sünnet, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, böbrek genişlemesi ve çocuk ürolojisi değerlendirmesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sünnet idrar yolu enfeksiyonunu tamamen önler mi?
Hayır. Riski azaltabilir ama enfeksiyonu tamamen ortadan kaldırmaz.
Enfeksiyon riski en çok hangi dönemde azalır?
Koruyucu etkinin en belirgin olduğu dönem bebekliğin ilk yılıdır.
Sık enfeksiyon geçiren erkek çocukta sünnet düşünülür mü?
Evet, bazı çocuklarda tıbbi planın parçası olabilir. Ama karar muayene ve çocuk ürolojisi değerlendirmesiyle verilmelidir.
Böbrek reflüsü olan çocukta sünnet daha önemli olabilir mi?
Bazı vakalarda evet. Özellikle tekrarlayan enfeksiyon varsa bu konu daha ciddi şekilde ele alınır.
Sadece bu nedenle sünnet yaptırmak gerekir mi?
Her aile ve her çocuk için cevap aynı değildir. Risk düzeyi ve klinik tablo birlikte değerlendirilmelidir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43
Ankara Ticaret Merkezi B Blok
Çankaya / Ankara
Telefon: 0312 285 80 32
E-posta: info@yukselcemaygun.com
