Varikosel, testisleri çevreleyen toplardamarların genişlemesi ve kıvrımlı hâle gelmesi durumudur. En sık ergenlik döneminden sonra fark edilir ve çoğu zaman sol testiste görülür. Bazı erkeklerde hiçbir belirti vermezken, bazı hastalarda ağrı, testiste küçülme veya çocuk sahibi olmayı etkileyebilecek sperm problemlerine yol açabilir.
Bu nedenle varikosel her zaman acil bir durum olmasa da, doğru zamanda değerlendirilmesi gereken önemli bir ürolojik sorundur.
Varikosel Nedir?
Varikosel, testisten kanı uzaklaştıran damarların genişleyip normal akışını kaybetmesiyle oluşur. Bacaklardaki varis oluşumuna benzer şekilde düşünülebilir. Damar içindeki kanın geriye doğru birikmesi, testis çevresinde ısı artışına ve dolaşım bozulmasına neden olabilir.
Bu durum zaman içinde testis fonksiyonlarını etkileyebilir. Özellikle genç yaşta fark edilen varikosellerde testis gelişimi açısından takip önem taşır.
Varikosel Neden Olur?
Varikoselin kesin nedeni her zaman tek bir faktöre bağlı değildir. En sık kabul edilen mekanizma, testis damarlarındaki kapakçıkların yetersiz çalışması ve kanın geri kaçmasıdır. Bu geri kaçış, damarların zamanla genişlemesine yol açar.
Sol tarafta daha sık görülmesinin nedeni, sol testis toplardamarının anatomik yapısı ve karın içindeki damar sistemine bağlanma şeklidir. Bu nedenle varikosel çoğu hastada sol testiste saptanır.
Varikosel Belirtileri Nelerdir?
Varikosel bazen hiçbir şikâyet oluşturmaz ve muayene sırasında tesadüfen fark edilir. Belirti verdiğinde en sık görülen yakınmalar testiste dolgunluk hissi, uzun süre ayakta kalınca artan ağrı ve özellikle gün sonunda belirginleşen rahatsızlıktır.
Bazı hastalarda testis boyutunda küçülme görülebilir. Çocuk sahibi olamama şikâyetiyle başvuran erkeklerde de yapılan incelemelerde varikosel saptanabilir.
Varikosel Kısırlık Yapar mı?
Varikosel, erkek infertilitesi ile en sık ilişkilendirilen düzeltebilir nedenlerden biridir. Her varikoseli olan erkekte kısırlık gelişmez; ancak bazı hastalarda sperm sayısı, hareketi veya yapısı olumsuz etkilenebilir.
Bu nedenle özellikle çocuk sahibi olamayan erkeklerde, sperm testinde bozulma saptandığında varikosel ayrıntılı şekilde değerlendirilir.
Varikosel Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?
Her varikosel ameliyat gerektirmez. Belirti vermeyen, testis gelişimini etkilemeyen ve sperm kalitesinde sorun oluşturmayan hafif vakalarda takip yeterli olabilir.
Ancak bazı durumlarda ameliyat önerilir. Sürekli veya yaşam kalitesini etkileyen ağrı varsa, testiste küçülme saptanmışsa, sperm testinde bozulma bulunuyorsa ya da infertilite değerlendirmesinde varikosel önemli bir neden olarak düşünülüyorsa cerrahi tedavi gündeme gelir. Ergenlik dönemindeki çocuklarda ise iki testis arasında belirgin boyut farkı olması ameliyat açısından önemli bir kriter olabilir.
Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Varikosel ameliyatına varikoselektomi adı verilir. Amaç, genişlemiş ve işlevini bozmuş damarları bağlayarak kanın sağlıklı damarlar üzerinden akmasını sağlamaktır. Günümüzde en sık tercih edilen yöntemlerden biri mikrocerrahi varikoselektomidir.
Bu yöntemde damarlar daha net görülür, testisi besleyen sağlıklı yapılar daha iyi korunur ve tekrar riski daha düşük olabilir. Hangi cerrahi tekniğin uygun olduğu hastanın yaşı, şikâyeti ve muayene bulgularına göre belirlenir.
Ameliyat Sonrası Süreç Nasıldır?
Varikosel ameliyatı sonrası hastalar çoğu zaman kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilir. İlk günlerde hafif ağrı, hassasiyet veya şişlik görülebilir. Doktorun önerdiği istirahat süresine ve kontrollere uyulması önemlidir.
Sperm kalitesindeki düzelme hemen ortaya çıkmaz. Gerekli durumlarda ameliyat sonrası belirli aralıklarla sperm testi ve muayene planlanır.
Çocuklarda ve Ergenlerde Varikosel Takibi Neden Önemlidir?
Varikosel yalnızca erişkin erkeklerde değil, ergenlik çağındaki çocuklarda da görülebilir. Bu yaş grubunda asıl önemli nokta testis gelişiminin etkilenip etkilenmediğidir. Ağrı olmasa bile testislerden birinde gelişme geriliği varsa, ileride doğurganlık açısından risk oluşabilir.
Bu nedenle ergenlik döneminde fark edilen varikosellerde düzenli muayene ve gerekirse ultrason takibi önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Varikosel kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Varikosel genellikle kendiliğinden düzelmez. Ancak her hastada ameliyat gerektirmez; bazı vakalarda takip yeterli olabilir.
Varikosel ağrı yapar mı?
Evet. Özellikle uzun süre ayakta kalma, fiziksel aktivite veya gün sonuna doğru artan künt bir ağrıya neden olabilir.
Varikosel ameliyatı kısırlığı tamamen düzeltir mi?
Ameliyat bazı hastalarda sperm parametrelerini iyileştirebilir ve doğurganlık şansını artırabilir. Ancak sonuç kişiden kişiye değişir.
Varikosel sadece sol tarafta mı olur?
En sık sol tarafta görülür. Ancak sağ tarafta veya iki taraflı da olabilir. Sağ tarafta saptanan varikoseller daha dikkatli değerlendirilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43
Ankara Ticaret Merkezi B Blok
Çankaya / Ankara
Telefon: 0312 285 80 32
E-posta: info@yukselcemaygun.com
Testiste ağrı, dolgunluk hissi, belirgin damarlaşma veya infertilite şüpheniz varsa, doğru tanı ve tedavi planlaması için uzman değerlendirmesi önemlidir.
