Sık idrara çıkma ve gece idrara kalkma, birbirine benzeyen ancak aynı anlama gelmeyen iki farklı üriner sistem belirtisidir. Sık idrara çıkma, kişinin özellikle uyanık olduğu saatlerde normal alışkanlığından daha fazla tuvalete gitmesini ifade ederken gece idrara kalkma, uyku sırasında idrar yapmak amacıyla uyanmasıdır. Gece idrara kalkmanın tıbbi adı noktüridir.
Her iki belirti de aşırı aktif mesane, prostat büyümesi, idrar yolu enfeksiyonu veya mesanenin tam boşalamaması gibi durumlarda görülebilir. Ancak noktüri yalnızca mesane veya prostat hastalıklarından kaynaklanmaz. Gece fazla idrar üretilmesi, uyku apnesi, diyabet, bazı kalp ve böbrek hastalıkları da gece boyunca tuvalete kalkma ihtiyacını artırabilir.
Örneğin bir hasta gündüz yaklaşık 15 kez tuvalete gidiyor ancak gece hiç uyanmıyor olabilir. Başka bir hasta ise gündüz normal sıklıkta idrar yapmasına rağmen her gece üç veya dört kez tuvalete kalkabilir.
Bu iki hastanın şikâyetleri benzer görünse de nedenleri ve tedavileri farklı olabilir. Bu nedenle ürolojik değerlendirmede yalnızca günde kaç kez idrar yapıldığına değil, idrarın hangi saatlerde ve ne miktarda yapıldığına da bakmak gerekir.
Sık İdrara Çıkma Nedir?
Sık idrara çıkma, kişinin gün içerisinde alışık olduğundan daha fazla sayıda idrar yapmasıdır. Tıbbi olarak özellikle gündüz saatlerindeki işeme sıklığını tanımlamak için kullanılır.
Sağlıklı erişkinlerde idrara çıkma sıklığı kişiden kişiye değişebilir. Günlük sıvı tüketimi, hava sıcaklığı, fiziksel aktivite ve mesanenin depolama kapasitesi bu sıklığı etkiler.
Genellikle günde yaklaşık 4-8 kez idrar yapmak birçok erişkin için olağan kabul edilebilir. Ancak bu sayı kesin bir hastalık sınırı değildir. Günde dokuz kez idrar yapan bir kişi normal miktarda sıvı tüketiyor ve herhangi bir şikâyet yaşamıyorsa mutlaka hastalık bulunduğu söylenemez.
Buna karşılık daha önce günde beş kez tuvalete giden bir kişinin son dönemde on iki kez idrar yapmaya başlaması değerlendirilmesi gereken bir değişiklik olabilir.
Özellikle ani sıkışma, idrar kaçırma, yanma veya mesanenin tam boşalmadığı hissi eşlik ediyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır.
Gece İdrara Kalkma (Noktüri) Nedir?
Noktüri, kişinin ana uyku dönemi sırasında idrar yapmak için uyanmasıdır.
Uluslararası Kontinans Derneği tanımına göre uykudan bir kez bile idrar yapmak amacıyla uyanmak teknik olarak noktüri kapsamına girer. Ancak gece bir kez tuvalete kalkmak her zaman hastalık anlamına gelmez.
Özellikle yaş ilerledikçe gece bir kez idrara kalkma görülebilir. Klinik açıdan daha önemli olan, bu durumun ne kadar sık tekrarlandığı ve uyku kalitesini ne ölçüde etkilediğidir.
Gece iki, üç veya daha fazla kez uyanmak uyku bütünlüğünü bozabilir. Hasta sabah dinlenmemiş kalkabilir, gün içerisinde dikkatini toplamakta zorlanabilir ve yorgunluk yaşayabilir.
Daha önce kesintisiz uyuyan bir kişinin son birkaç ay içerisinde her gece defalarca tuvalete kalkmaya başlaması da değerlendirilmelidir.
Noktüriyle ilgili nedenleri daha ayrıntılı ele aldığımız Gece Sık İdrara Kalkma Neden Olur? başlıklı yazımızda gece idrar üretimi, uyku bozuklukları ve mesane hastalıkları arasındaki ilişkiyi ayrıca açıklıyoruz.
Sık İdrara Çıkma ile Noktüri Arasındaki Temel Fark Nedir?
İki belirti arasındaki temel fark, idrar yapma ihtiyacının hangi dönemde ortaya çıktığıdır.
Gündüz sık idrara çıkan bir hasta uyanık olduğu saatlerde normalden daha fazla tuvalete gider. Noktürisi bulunan hasta ise uyku döneminde uyanarak idrar yapar.
Ancak önemli bir ikinci fark daha vardır: Gece idrara kalkmanın nedenleri arasında gece üretilen idrar miktarının artması önemli bir yer tutar.
Örneğin gündüz çok sık idrara çıkan bir kişi her seferinde yalnızca 80-100 ml idrar yapıyor olabilir. Bu durum mesanenin depolama fonksiyonuyla ilgili bir problemi düşündürebilir.
Başka bir kişi ise gece üç kez uyanıp her seferinde 300-400 ml idrar yapabilir. Bu hastada mesanenin küçük olmasından çok gece idrar üretiminin artması ön planda olabilir.
Dolayısıyla yalnızca tuvalete gitme sayısını bilmek yeterli değildir. İdrar miktarı da değerlendirilmelidir.
Sık İdrara Çıkmak ile Çok İdrar Yapmak Aynı Şey midir?
Hayır. Bu iki kavram sıklıkla karıştırılır.
Sık idrara çıkma, idrar yapma sayısının artmasıdır. Çok idrar yapma ise toplam idrar miktarının artmasıdır ve tıbbi olarak poliüri adıyla ifade edilir.
Bir hastanın günde 12 kez tuvalete gittiğini düşünelim.
Her seferinde 100 ml idrar yapıyorsa günlük toplam miktar yaklaşık 1.200 ml olabilir. Bu durumda sık idrara çıkma vardır ancak toplam idrar üretimi mutlaka fazla değildir.
Başka bir hasta günde sekiz kez tuvalete gidiyor fakat her seferinde 400-500 ml idrar yapıyorsa toplam idrar miktarı belirgin şekilde artmış olabilir.
Bu ayrım özellikle diyabet ve aşırı aktif mesane gibi hastalıkları değerlendirirken önemlidir.
Diyabet nedeniyle çok miktarda idrar üreten bir hastayla, mesanesi henüz az doluyken sıkışan bir hastaya aynı tedaviyi uygulamak doğru değildir.
Gece Poliürisi Nedir?
Gece poliürisi, kişinin uyku döneminde normalden fazla miktarda idrar üretmesidir.
Normal koşullarda vücut gece idrar üretimini azaltacak şekilde çalışır. Ancak bazı hastalıklar veya fizyolojik değişiklikler bu düzeni etkileyebilir.
Örneğin gece poliürisi bulunan bir hasta gündüz normal sayıda tuvalete giderken gece boyunca birkaç kez uyanabilir.
Bu durumda mesane normal kapasitede olsa bile gece üretilen idrar miktarı mesanenin depolayabileceğinden fazla olabilir.
Gece poliürisinin değerlendirilmesinde 24 saatlik toplam idrar miktarıyla gece üretilen idrar miktarı karşılaştırılır. Bu hesaplama yaşa göre yorumlanır.
Gece idrar hacmi hesaplanırken uyku dönemindeki idrarlara ek olarak sabah uyanınca yapılan ilk idrar da dikkate alınır.
Bu nedenle yalnızca hastanın “Gece üç kez kalkıyorum” demesiyle gece poliürisi tanısı konulmaz. İdrar miktarlarının kaydedildiği bir işeme günlüğü gerekir.
Gündüz Sık İdrara Çıkmanın En Sık Nedenleri Nelerdir?
Gündüz sık idrara çıkma çok sayıda nedenle ortaya çıkabilir.
Aşırı aktif mesane bunlardan biridir. Bu hastalıkta mesane yeterince dolmadan ani ve güçlü idrar yapma ihtiyacı oluşabilir. Hasta sık sık tuvalete gitmek zorunda kalabilir ve bazı durumlarda tuvalete yetişemeden idrar kaçırabilir.
İdrar yolu enfeksiyonları da sık idrara çıkma nedenleri arasındadır. Mesane enfeksiyonunda özellikle idrar yaparken yanma, sıkışma ve alt karında rahatsızlık görülebilir.
Mesanenin tam boşalamaması da aynı şikâyete neden olabilir. Hasta idrarını yaptıktan sonra mesanesinde fazla miktarda idrar kaldığında kısa süre içerisinde yeniden tuvalete gitme ihtiyacı hissedebilir.
Buna karşılık aşırı sıvı tüketimi veya kan şekeri yüksekliği nedeniyle fazla idrar üreten hastalarda sık işeme, idrar üretiminin artmasına bağlı olabilir.
Bu nedenle sık idrara çıkma tek başına bir hastalık adı değil, farklı nedenlerle oluşabilen bir belirtidir.
Aşırı Aktif Mesanede Hem Gündüz Hem Gece İdrara Çıkılır mı?
Evet.
Aşırı aktif mesanenin temel belirtisi ani ve ertelenmesi zor idrar sıkışmasıdır. Buna gündüz sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve bazı hastalarda sıkışma tipi idrar kaçırma eşlik edebilir.
Örneğin hasta gündüz her saat başı tuvalete gidiyor ve gece de iki kez uyanıyor olabilir.
Bu hastada temel sorun mesanenin depolama fonksiyonuyla ilişkili olabilir.
Ancak gece idrara kalkmanın tamamını aşırı aktif mesaneye bağlamak doğru değildir. Aynı kişide gece poliürisi veya uyku bozukluğu da bulunabilir.
Bu nedenle sıkışma şikâyeti olan bir hastada işeme günlüğü, mesanenin depolama kapasitesi ve gece idrar üretimi birlikte değerlendirilmelidir.
Prostat Büyümesi Hem Sık İdrara Çıkma Hem Noktüri Yapar mı?
Evet. Özellikle orta ve ileri yaş erkeklerde iyi huylu prostat büyümesi bu belirtilerle ilişkili olabilir.
Prostat büyüdüğünde bazı hastalarda mesane çıkışında direnç oluşur. Mesane idrarı boşaltmak için daha fazla çalışmak zorunda kalabilir.
Bunun sonucunda idrar akımı zayıflayabilir, işeme süresi uzayabilir ve mesane tam boşalamayabilir.
Bazı hastalarda zaman içerisinde mesanenin depolama fonksiyonları da etkilenebilir. Böylece sıkışma, sık idrara çıkma ve gece idrara kalkma şikâyetleri ortaya çıkabilir.
Ancak önemli bir nokta vardır: Gece idrara kalkan her erkek hastada sorun prostat değildir.
Örneğin prostatı büyümüş bir hastanın aynı zamanda uyku apnesi veya gece poliürisi bulunabilir. Böyle bir hastada yalnızca prostat tedavisiyle gece tuvalete kalkma sorununun tamamen ortadan kalkması beklenmemelidir.
Ayrıca idrar akımı zayıf ve mesanesini tam boşaltamayan hastalarda Mesane Tam Boşalmıyor Hissi Neden Olur? başlıklı yazımızdaki nedenler de değerlendirilmelidir.
Diyabet Sık İdrara Çıkmaya ve Gece İdrara Kalkmaya Neden Olur mu?
Evet.
Özellikle kan şekeri kontrol altında olmayan diyabet hastalarında böbreklerden idrarla glukoz atılımı artabilir. Bu durum idrar miktarının yükselmesine neden olabilir.
Hasta gün içerisinde normalden daha fazla idrar yapabilir. Aynı zamanda gece birkaç kez tuvalete kalkabilir.
Bu hastalarda genellikle aşırı susama da görülür.
Özellikle sık idrara çıkmayla birlikte belirgin susama, ağız kuruluğu, istemsiz kilo kaybı veya halsizlik bulunuyorsa kan şekeri yüksekliği açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Ancak diyabeti bulunan her hastada sık idrara çıkmanın nedeni aynı değildir. Uzun süreli diyabete bağlı mesane sinirlerinin etkilenmesi de idrar depolama ve boşaltma sorunlarına katkıda bulunabilir.
Bu nedenle diyabet hastalarında idrar şikâyetlerinin türünü ve altında yatan mekanizmayı belirlemek önemlidir.
Uyku Apnesi Neden Gece İdrara Kaldırır?
Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun tekrarlayan şekilde durması veya azalmasıyla seyreden bir hastalıktır.
Bu durum yalnızca horlama ve gündüz uykululuğuna neden olmaz. Bazı hastalarda gece idrar üretimini de artırabilir.
Uyku sırasında solunum bozukluğuna bağlı gelişen basınç ve hormonal değişiklikler böbreklerin su ve sodyum atılımını etkileyebilir.
Bunun sonucunda kişi gece daha fazla idrar üretebilir ve sık sık tuvalete kalkabilir.
Örneğin gecede dört kez idrara kalkan, yüksek sesle horlayan ve sabah yorgun uyanan bir hastada yalnızca prostat veya mesane hastalıklarını araştırmak yeterli olmayabilir.
Uyku apnesi de değerlendirilmelidir.
Bu nedenle noktüri bulunan hastalarda uyku kalitesi, horlama ve uykuda nefes durması öyküsü sorgulanır.
Kalp ve Böbrek Hastalıkları Gece İdrara Kalkmaya Neden Olabilir mi?
Evet.
Özellikle gündüz bacaklarda sıvı birikmesine neden olan bazı hastalıklarda gece idrar üretimi artabilir.
Hasta gün boyunca ayakta kaldığında sıvının bir bölümü bacaklarda birikebilir. Gece yatınca bu sıvının yeniden dolaşıma katılması böbreklerden idrar atılımını artırabilir.
Bu durum özellikle kalp yetmezliği ve belirgin ödemle seyreden bazı hastalıklarda görülebilir.
Kronik böbrek hastalıklarında da böbreklerin idrarı yoğunlaştırma fonksiyonları etkilenebilir.
Ancak gece sık idrara kalkmanın bulunması tek başına kalp veya böbrek hastalığı tanısı koydurmaz.
Bacaklarda şişlik, nefes darlığı, hipertansiyon veya böbrek fonksiyon bozukluğu öyküsü varsa değerlendirme bu yönde genişletilmelidir.
Özellikle yeni başlayan bacak şişliği ve nefes darlığı bulunan kişilerde yalnızca gece sıvısını azaltarak şikâyeti kontrol etmeye çalışmak doğru değildir.
Gece İdrar Yapmak İçin mi Uyanıyoruz, Yoksa Uyandığımız İçin mi Tuvalete Gidiyoruz?
Noktüri değerlendirmesinde bu soru oldukça önemlidir.
Bazı hastalar gerçekten mesaneleri dolduğu için uyanır. Mesane doluluğu uykuyu böler ve kişi tuvalete gitmek zorunda kalır.
Bazı hastalarda ise durum farklıdır.
Uyku kalitesi bozulduğu için uyanan kişi hazır uyanmışken tuvalete gider. Bu durumda yapılan idrar miktarı az olabilir.
Uykusuzluk, uyku apnesi, ağrı, anksiyete veya farklı uyku bozuklukları bu tabloya katkıda bulunabilir.
Örneğin gece üç kez uyanan bir hastanın her seferinde yalnızca çok az miktarda idrar yapması ile her seferinde mesanesini büyük miktarda boşaltması aynı şekilde yorumlanmaz.
Bu nedenle gece idrara kalkma şikâyetinde uyku düzeni ve idrar miktarı birlikte değerlendirilmelidir.
Gece Kaç Kez İdrara Kalkmak Normaldir?
Tek bir sayı herkes için geçerli değildir.
Tıbbi tanım açısından ana uyku döneminde bir kez idrar yapmak için uyanmak bile noktüridir. Ancak gece bir kez tuvalete kalkmak her zaman tedavi gerektiren bir durum değildir.
Yaş, uyku süresi, akşam tüketilen sıvı miktarı ve kişinin sağlık durumu önemlidir.
Genellikle gecede iki veya daha fazla kez idrara kalkmak uyku kalitesini daha belirgin etkileyebilir.
Bununla birlikte daha önce gece hiç uyanmayan bir kişinin kısa sürede üç kez uyanmaya başlaması veya gece tuvalete giderken düşme riski yaşaması da önemlidir.
Özellikle yaşlı hastalarda gece sık kalkmak uyku kalitesini bozmanın yanında düşme ve yaralanma riskini artırabilir.
Bu nedenle tedavi gereksinimi yalnızca gece kaç kez kalkıldığına göre değil, hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Kadınlarda Sık İdrara Çıkma ve Gece İdrara Kalkma Neden Olur?
Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonları, aşırı aktif mesane, pelvik taban fonksiyon bozuklukları ve bazı hormonal değişiklikler sık idrara çıkma şikâyetleriyle ilişkili olabilir.
Özellikle menopoz döneminde genitoüriner dokularda oluşan değişiklikler sıkışma ve idrar yolu yakınmalarını artırabilir.
Gebelik döneminde de mesaneye uygulanan basınç ve vücuttaki sıvı dengesinin değişmesi nedeniyle idrara çıkma sıklığı artabilir.
Ancak gebelikte idrar yaparken yanma, ateş veya belirgin ağrı bulunuyorsa belirtiler yalnızca gebeliğe bağlanmamalıdır.
Kadınlarda gece idrara kalkma da yalnızca mesaneye bağlı değildir. Uyku bozuklukları, gece poliürisi, diyabet ve bazı sistemik hastalıklar kadınlarda da noktüriye neden olabilir.
Dolayısıyla değerlendirme erkeklerde olduğu gibi idrar depolama, boşaltma ve üretim mekanizmalarını birlikte kapsamalıdır.
Çocuklarda Sık İdrara Çıkma ve Gece Tuvalete Kalkma Nasıl Değerlendirilir?
Çocuklarda gündüz sık idrara çıkma ile gece uykudan uyanıp tuvalete gitme farklı değerlendirilir.
Gündüz çok sık idrar yapan bir çocukta aşırı aktif mesane, işeme alışkanlıkları, idrar yolu enfeksiyonu ve kabızlık gibi nedenler araştırılabilir.
Bazı çocuklar mesaneleri çok az dolmuş olmasına rağmen ani sıkışma yaşayabilir. Bazıları ise gün boyunca idrarını tutar ve daha sonra sıkışma veya kaçırma şikâyeti gelişir.
Gece alt ıslatma ise ayrı bir durumdur.
Çocuk uykudan uyanıp tuvalete gidiyorsa bu, uykuda istemsiz idrar kaçırmasıyla aynı şey değildir. Yatağını ıslatan çocuklarda gece enürezisi değerlendirmesi yapılır.
Ayrıca sağlıklı bir çocuğun gece boyunca hiç uyanmadan uyuması ve sabah idrar yapması tek başına problem değildir.
Çocuklarda gündüz sıkışma, gündüz kaçırma, idrarı uzun süre tutma ve kabızlık arasındaki ilişkiyi Çocuklarda İşeme Bozukluğu Nedir? başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Özellikle çocukta yeni başlayan aşırı susama, çok miktarda idrar yapma ve kilo kaybı bulunuyorsa diyabet açısından gecikmeden değerlendirme gerekir.
Sık İdrara Çıkma ve Noktüri Tanısında Mesane Günlüğü Neden Önemlidir?
Mesane günlüğü, idrar yapma sıklığını ve idrar miktarını değerlendirmede en yararlı yöntemlerden biridir.
Hasta birkaç gün boyunca hangi saatte ne kadar sıvı tükettiğini, ne zaman idrar yaptığını ve her seferinde yaklaşık ne kadar idrar çıkardığını kaydeder.
Gece uykudan kaç kez kalkıldığı ve sabah ilk idrar miktarı da bu kayda eklenir.
Güncel Avrupa Üroloji Derneği yaklaşımında özellikle erişkinlerde noktüri değerlendirmesinde en az üç günlük işeme günlüğü önerilmektedir.
Günlük sayesinde hastanın sık idrara çıkmasının temel olarak küçük hacimlerle sık işeme nedeniyle mi, toplam idrar üretiminin artması nedeniyle mi, yoksa gece idrar üretiminin artması nedeniyle mi oluştuğu daha iyi anlaşılabilir.
Örneğin gece dört kez tuvalete giden iki hastayı düşünelim.
Birinci hasta her seferinde 80-100 ml idrar yapıyor olabilir.
İkinci hasta ise her seferinde 300 ml idrar yapıyor olabilir.
Birinci hastada mesanenin depolama kapasitesi veya hassasiyeti daha fazla önem taşıyabilirken ikinci hastada gece idrar üretiminin artmış olması araştırılır.
Bu ayrım tedavi seçimini doğrudan etkiler.
İdrar Günlüğünde Nelere Dikkat Edilir?
İdrar günlüğü yorumlanırken yalnızca tuvalete gitme sayısı değerlendirilmez.
Günlük toplam idrar miktarı, gündüz yapılan idrar miktarları, gece üretilen idrarın oranı ve bir seferde yapılan en yüksek idrar hacmi birlikte incelenir.
Özellikle yatmadan önce içilen çay, kahve ve diğer sıvılar kaydedilmelidir.
İdrar söktürücü ilaç kullanan bir hastanın ilacı hangi saatte aldığı da önem taşır.
Ayrıca gece idrar yapmak için mi uyandığı, yoksa başka nedenle uyanıp ardından mı tuvalete gittiği sorgulanabilir.
Bu bilgiler yalnızca muayene sırasında hatırlanan şikâyetlere göre daha objektif bir değerlendirme sağlar.
Sık İdrara Çıkma ve Gece İdrara Kalkmada Hangi Testler Yapılır?
İlk aşamada hastanın şikâyetlerinin ne zamandır devam ettiği ve gündüz ile gece arasındaki dağılımı sorgulanır.
Aşırı susama, yanma, idrarda kan, ani sıkışma, zayıf idrar akımı ve mesanenin boşalmadığı hissi gibi belirtiler değerlendirilir.
Gerektiğinde idrar tahlili yapılarak enfeksiyon veya başka anormallikler araştırılır. Diyabet şüphesinde kan şekeri, böbrek hastalığı şüphesinde böbrek fonksiyon testleri istenebilir.
Mesanenin tam boşalamadığı düşünülen hastalarda ultrasonla işeme sonrası artık idrar miktarı ölçülebilir.
Zayıf idrar akımı bulunan hastalarda üroflovmetri kullanılabilir.
Erkeklerde prostat değerlendirmesi, kadınlarda pelvik taban ve pelvik organlarla ilgili muayene, gerekli hastalarda ise uyku apnesi incelemesi gündeme gelebilir.
Her hastaya bütün tetkiklerin yapılması gerekmez. Amaç şikâyetin kaynağını belirlemektir.
Sık İdrara Çıkmayı Azaltmak İçin Ne Yapılabilir?
Tedavi öncelikle altta yatan nedene göre planlanmalıdır.
Bununla birlikte bazı günlük alışkanlıklar belirtileri etkileyebilir.
Özellikle çok fazla kafein tüketen kişilerde çay, kahve ve enerji içeceklerinin azaltılması sıkışma ve sık idrara çıkma şikâyetlerini hafifletebilir.
Ancak sıvı tüketimini aşırı kısıtlamak doğru değildir.
İdrarı çok yoğun hale getirecek kadar az su içmek mesane tahrişini artırabilir ve kabızlığa katkıda bulunabilir.
Ayrıca sürekli küçük miktarlarda idrar yapmak için alışkanlık haline gelen gereksiz tuvalet ziyaretleri bazı kişilerde mesane düzenini olumsuz etkileyebilir.
Uygun hastalarda mesane eğitimi ve işeme alışkanlıklarının düzenlenmesi yararlı olabilir.
Ancak mesanede ciddi artık idrar bulunan veya idrar çıkışında tıkanıklığı olan hastalarda yalnızca mesane eğitimiyle sorunu çözmeye çalışmak uygun değildir.
Gece İdrara Kalkmayı Azaltmak İçin Ne Yapılabilir?
Gece sık idrara kalkan kişilerde ilk olarak akşam saatlerindeki sıvı alışkanlıkları değerlendirilir.
Yatmaya yakın saatlerde büyük miktarda sıvı tüketilmesi noktüriyi artırabilir. Özellikle akşam geç saatlerde fazla çay, kahve veya alkol tüketimi gece idrar yapma ihtiyacını etkileyebilir.
Sıvının önemli bölümünün gün içerisine yayılması ve yatmaya yakın aşırı sıvı tüketiminden kaçınılması yararlı olabilir.
Bacaklarda gün içerisinde şişlik oluşan bazı hastalarda, uygun görülürse bacakların belirli süre yüksekte tutulması gibi yöntemler de değerlendirilebilir.
Ancak kalp veya böbrek hastalığı bulunan kişilerde sıvı düzeni ve ödem yönetimi hekim önerisiyle planlanmalıdır.
İdrar söktürücü kullanan hastalar da ilaçlarının saatini kendi kararlarıyla değiştirmemelidir.
En önemli nokta gece idrar üretimini artıran gerçek nedenin belirlenmesidir.
Sık İdrara Çıkma ve Noktüri Aynı İlaçlarla Tedavi Edilir mi?
Her zaman değil.
Örneğin aşırı aktif mesane bulunan hastalarda mesane kasının depolama fonksiyonlarını düzenlemeye yönelik ilaçlar kullanılabilir.
Prostat büyümesine bağlı mesane çıkış tıkanıklığı varsa alfa blokerler veya uygun hastalarda diğer prostat tedavileri düşünülebilir.
Ancak gece idrar üretimi fazla olan bir hastada yalnızca mesane ilacı kullanılması yeterli olmayabilir.
Seçilmiş gece poliürisi hastalarında desmopressin gibi antidiüretik tedaviler değerlendirilebilir. Bununla birlikte bu ilaçlar herkese uygun değildir.
Özellikle kandaki sodyum düzeyinin düşmesi, yani hiponatremi, ciddi bir yan etki olabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde ve tedavi sırasında uygun sodyum kontrolleri yapılmalıdır.
Kalp yetmezliği, böbrek fonksiyon bozukluğu ve diğer risk faktörleri de değerlendirilmelidir.
Bu nedenle gece sık idrara kalkma şikâyeti için kendi kendine ilaç başlanması doğru değildir.
Tedavi, şikâyetin nedenine göre belirlenmelidir.
Gece İdrara Kalkma Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Noktüri her hastada ciddi bir hastalık göstergesi değildir. Ancak sık tekrarlandığında uyku kalitesini ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.
Özellikle gecede birkaç kez uyanan kişilerde dinlenmiş şekilde uyanamama, gündüz yorgunluğu ve dikkat azalması görülebilir.
İleri yaşlarda gece karanlıkta tuvalete gitmek düşme riskini de artırabilir.
Bunun dışında noktüriye neden olan diyabet, uyku apnesi, kalp yetmezliği veya başka bir hastalık bulunuyorsa bu durumun tanınması önemlidir.
Bu nedenle gece idrara kalkmayı yalnızca yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görmek doğru değildir.
Hangi Belirtilerde Ürolojiye Başvurulmalı?
Sık idrara çıkma veya gece idrara kalkma yeni başladıysa, giderek artıyorsa ya da günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa ürolojik değerlendirme yararlı olur.
Özellikle idrar yaparken yanma, idrarda kan, zayıf idrar akımı, idrar kaçırma veya mesanenin tam boşalmadığı hissi varsa neden araştırılmalıdır.
Aşırı susama ve çok miktarda idrar yapma diyabet gibi metabolik nedenleri düşündürebilir.
Ateş, titreme ve böğür ağrısı birlikteyse enfeksiyon açısından hızlı değerlendirme gerekir. Mesane dolu olduğu halde hiç idrar yapılamaması da acil bir durumdur.
Yeni başlayan belirgin nefes darlığı veya ciddi bacak şişliği gibi bulgular varsa yalnızca ürolojik değil, sistemik hastalıklar açısından da gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
Sık İdrara Çıkma ve Gece İdrara Kalkma İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Sık idrara çıkma, ani sıkışma, mesanenin tam boşalmaması ve gece idrara kalkma gibi belirtilerin ürolojik nedenlerinin değerlendirilmesinde temel uzmanlık alanı ürolojidir.
Üroloji muayenesinde belirtilerin gündüz ve gece dağılımı, idrar miktarları, mesane boşaltma fonksiyonu ve olası prostat veya idrar yolu hastalıkları araştırılır.
Ancak her gece idrara kalkma şikâyetinin nedeni ürolojik değildir.
Uyku apnesi, diyabet, kalp yetmezliği veya böbrek fonksiyon bozukluğu şüphesi bulunan hastalarda ilgili branşların değerlendirmesi gerekebilir.
Çocuklarda ise gündüz sık idrara çıkma, işeme bozukluğu ve gece alt ıslatma gibi şikâyetler çocuk ürolojisi kapsamında ele alınabilir.
Sık idrara çıkma ile gece idrara kalkma arasındaki ayrımı doğru yapmak, gereksiz tedavilerden kaçınmak ve altta yatan hastalığı belirlemek açısından önemlidir. Aynı sayıda tuvalete giden iki hastanın farklı tedavilere ihtiyaç duymasının nedeni de budur.
Ankara’da sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, aşırı aktif mesane, prostat büyümesi, idrar retansiyonu ve çocuklarda işeme bozukluklarının değerlendirilmesi Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün tarafından yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sık İdrara Çıkma ile Gece İdrara Kalkma Aynı Şey mi?
Hayır. Sık idrara çıkma özellikle gündüz uyanık olunan saatlerde tuvalete gitme sıklığının artmasıdır. Gece idrara kalkma veya noktüri ise kişinin uyku döneminde idrar yapmak amacıyla uyanmasıdır. Nedenleri birbiriyle örtüşebilir ancak tamamen aynı değildir.
Günde Kaç Kez İdrara Çıkmak Normaldir?
Birçok erişkin için günde yaklaşık 4-8 kez idrar yapmak olağan olabilir. Ancak sıvı tüketimi ve kişisel özelliklere göre değişir. Tek başına belirli bir sayı hastalık tanısı koydurmaz.
Gece İki Kez İdrara Kalkmak Normal mi?
Bazı kişilerde görülebilir ancak gecede iki veya daha fazla kez idrara kalkmak uyku kalitesini etkiliyorsa değerlendirme gerektirebilir. Özellikle şikâyet yeni başlamışsa altta yatan neden araştırılmalıdır.
Gece Sık İdrara Kalkmak Mutlaka Prostat Belirtisi midir?
Hayır. Prostat büyümesi noktüriye katkıda bulunabilir ancak gece poliürisi, aşırı aktif mesane, diyabet, uyku apnesi ve bazı kalp veya böbrek hastalıkları da gece idrara kalkmaya neden olabilir.
Çok Su İçmek Sık İdrara Çıkmaya Neden Olur mu?
Evet. Fazla sıvı tüketimi toplam idrar miktarını ve tuvalete gitme sıklığını artırabilir. Ancak sık idrara çıkma her zaman fazla su içmekten kaynaklanmaz. Özellikle küçük miktarlarda sık işeme varsa mesane hastalıkları da değerlendirilmelidir.
Gece Çok İdrar Yapmak ile Gece Sık İdrara Kalkmak Arasındaki Fark Nedir?
Gece çok idrar yapmak, uyku dönemindeki toplam idrar üretiminin artmasıyla ilişkili olabilir. Gece sık idrara kalkmak ise idrar yapma sayısını ifade eder. Hasta çok az miktarlarda sık idrar yapabileceği gibi fazla miktarda idrar ürettiği için de tekrar tekrar uyanabilir.
İletişim
Prof. Dr. Yüksel Cem Aygün
Kızılırmak Mah. 1450. Sk. No:1/43 Ankara Ticaret Merkezi B Blok Çankaya/Ankara
0312 285 80 32
info@yukselcemaygun.com
